( 1 ) 2 ) ابو داوود « 54 » از حضرت رسول - صلوات اللّه عليه و آله - روايت كرده است كه فرمود :
« به زودى فتنهاى كر و گنگ و كور به وجود خواهد آمد . هر كس خود را در معرض آن قرار دهد ، گرفتارش مىشود . و دخالت در آن از طريق زبان ، همچون وارد شدن با شمشير است . »
( 2 ) 3 ) ترمذى « 55 » روايت كرده است كه :
« فتنهاى پيش خواهد آمد كه در آن ، زبان از شمشير برّانتر و سختتر است . »
( 3 ) 4 ) ابن ماجه « 56 » نيز اين حديث و حديث قبلى را از عبد اللّه بن عمر ، از رسول خدا - صلّى اللّه عليه و آله - نقل كرده است .
( 4 ) 5 ) روايت ديگرى را ابن ماجه « 57 » از حضرت رسول - صلّى اللّه عليه و آله - نقل كرده است كه :
« حذر كنيد از فتنهها ؛ كه زبان در آنها همچون شمشير كار مىكند . »
( 5 ) در بررسى و فهم معنا و مقصود از اين روايات ، دو نظريّه است :
نظريّهء اوّل : مقصود ، خوددارى از صحبت كردن در دوران فتنه مىباشد ؛ چه در توجيه و تعريف از فتنه ، و چه در مخالفت و تضادّ با آن ، كه بخواهد از نفوذ و پيشرفت آن جلوگيرى كند و نگذارد آسيبش به كسى برسد . اطلاق و عموميّت مفاهيم اين روايات گوياى همين مطلب است ؛ مخصوصا در روايت اوّل .
اين مفهوم عام را بايد با مقتضاى قواعد سنجيد و آنها را قيدى براى اين اطلاقات دانست ؛ چون مقتضاى قواعد عمومى آن بود كه عزلت و كنارهگيرى در همه جا خوب نيست ، گاهى جايز ، و گاهى حرام است .
بنابراين ، وجوب سكوت در مواردى است كه در مسير دامن زدن به فتنه
هامش
( 54 ) سنن ابو داوود 2 / 417 .
( 55 ) صحيح ترمذى 3 / 320 .
( 56 ) سنن ابن ماجه 2 / 1312 .
( 57 ) سنن ابن ماجه 2 / 1312 .