عزلت و خانهنشينى به معناى ترك وظايف اجتماعى و انجام ندادن وظيفه امر به معروف و نهى از منكر و جهاد است . از اين رو ، به هنگامى كه اين وظايف واجب و لازم باشد ، عزلت حرام خواهد بود ؛ و به هنگامى كه انجام اين تكاليف حرام باشد ، عزلت و كنارهگيرى واجب خواهد بود . و در جايى كه انگيزههاى وجوب يا حرمت امر به معروف و نهى از منكر و جهاد وجود نداشته باشد جايز و مباح مىباشد .
( 1 )
حرمت گوشهگيرى از جامعه
: حرمت بركنارى در جايى است ، كه رفتن و شركت در ميدانهاى كار و كوشش اجتماعى واجب و لازم باشد ، در آن صورت كنار نشستن و ساكت ماندن حرام است ، و مىبايست با اقدام به جهاد ، به دو شكل مسلّحانه و غير مسلّحانهاش ، و يا به صورت امر به معروف و نهى از منكر و اقدامات اصلاحى در سطح جامعه انجام وظيفه نمايد ، خواه اينكه ، مسلّحانه باشد ، و يا فرهنگى ؛ به شرط اينكه شرايط لازمهاش ، مخصوصا در جهاد غير مسلّحانه و فرهنگى ، كه حالتى عمومىتر و همگانىتر دارد فراهم باشد .
( 2 ) بهر حال ، هرگاه كه تلاش و كوشش در زمينهء مسائل اجتماعى لازم و واجب شد ، در آن صورت ، عزلت و كنارهگيرى ، حرام و معصيت و انحراف از مسير اسلام محسوب مىشود ؛ و به هر اندازه كه تلاش و كوشش از اهميّت اسلامى برخوردار باشد ، عزلت و كنارهگيرى مخالفت و دشمنى با اسلام محسوب مىگردد .
( 3 ) از همين جا است كه به هنگام وجوب جهاد ، اگر كسى آن را ترك گويد و از ميدان جنگ بگريزد ، مرتكب يكى از بزرگترين گناهان كبيره شده است .
چنان كه خداوند متعال فرمايد :
وَ مَنْ يُوَلِّهِمْ يَوْمَئِذٍ دُبُرَهُ إِلَّا مُتَحَرِّفاً لِقِتالٍ أَوْ مُتَحَيِّزاً إِلى فِئَةٍ فَقَدْ باءَ بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ وَ مَأْواهُ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ
« 12 »
هامش
( 12 ) انفال / 16 : و هر كه در آن روز به ايشان ( كفار ) پشت كند مگر آنكه براى جنگ كردن و زد و خورد بازگردد ، يا به سوى گروهى پناه برد ؛ پس به خشمى از جانب خدا بازگشته و جاى او