( 1 ) زمينهء دوم : امر به معروف همچون شاخه و فرعى از جهاد است ، و از سوى ديگر ترك آن موجب و انگيزه وجوب جهاد مىباشد .
توضيح مطلب آنكه : امر به معروف ، وقتى واجب مىشود كه يك منطقه ، داخل در منطقه و حدود اسلامى باشد . و غالبا وقتى يك سرزمين جزء كشورهاى اسلامى مىشود كه جهادى موفّق و پيروز صورت گرفته شود . پس جهاد ، مقدّمهء امر به معروف و نهى از منكر ، و آن دو ، نتيجهء جهاد خواهند بود ، كه اوّلى بر گسترش كشورهاى اسلامى مىافزايد ، و دومى در نگهدارى آنها نقش دارد و گسترش عدالت را در آن سرزمينها به عهده مىگيرد .
( 2 ) و امّا در صورتى كه امر به معروف در بلاد اسلامى ترك شود ، اخلاص و فداكارى در اعمال اسلامى رو به سستى و ضعف مىگذارد ، تا آنجا كه به وضع موجود ما مىرسند كه در آستانهء خانهء خود بايد با دشمن بجنگيم ، و لقمهء چربى براى هر خورندهاى باشيم . همچنان كه امام هشتم حضرت على بن موسى الرضا - عليه السلام - فرموده است :
« امر به معروف و نهى از منكر بنمائيد ، و الّا بدترين شما بر شما حاكم و كارگزار خواهند شد ، و در آن هنگام نيكان شما دعا مىكنند و دعايشان مستجاب نمىشود . » « 11 »
( 3 ) اين سستى و ضعف ، موجب مىشود كه نيروى كفر استعمارگران بر كشورهاى اسلامى چيره شود ، همانگونه كه در اندلس و فلسطين به چشم ديدهايم . و در آن صورت است كه براى بازگرداندن آن سرزمينها ، جهاد واجب مىگردد . و بدين گونه است كه مىبينيم چگونه ترك امر به معروف و نهى از منكر موجب و انگيزه وجوب جهاد مىشود .
( 4 ) امر پنجم :
از مباحث گذشته دانستيم كه در چه هنگامى كنارهگيرى و خانهنشينى واجب مىشود ، در چه وقت جايز ، و در چه جايى حرام است .
هامش
( 11 ) وسائل الشيعة ( طبع سنگى ) 2 / 532 ؛ طبع حروفى 11 / 394 . و شبيه اين روايت در سنن ترمذى 3 / 317 از پيامبر - صلّى اللّه عليه و آله - نقل شده است .