ايجاد نخواهد شد ، همراه بوده است .
( 1 ) و امّا انتظار در دوران ائمه - عليهم السلام - در آن زمانها هم مىتوانيم بگوييم كه به همان معنى و مفهوم زمان رسول خدا بوده است ، كه مىتوان اين برداشت را از مجموعه فرمايشات ائمه اظهار كه در آن روايات ، ائمه مىخواستهاند درباره انديشه مهدويت صحبت كنند ، به دست آورد . مانند اين جمله :
« مهدى هفتمين نفر از فرزندان پنجمين نفر آنها است . » « 4 »
و يا فرمايش حضرت باقر - عليه السلام - : به خدا سوگند من صاحب شما ( آن صاحب الامرى كه شما در انتظار اوييد ) نيستم . راوى مىپرسد : پس صاحب ما كيست ؟ حضرت مىفرمايند :
« بنگر به كسى كه تولدش از مردم پنهان است ، اوست صاحب شما . » « 5 »
( 2 ) وقتى حضرت باقر ، مهدى بودن خود را انكار مىكند ، مىفهميم كه لااقل تا وقتى حضرت زنده است ، آن روز موعود نخواهد رسيد .
و يا همچون اين جمله كه فرمودهاند :
« چگونه خواهد بود وضع شما ، وقتى كه بدون پيشواى رهنما و رهبر قرار گيريد ، برخى از شما از برخى ديگر تبرى جويد . . . » « 6 »
( 3 ) بنابراين تا زمانى كه ائمه - عليهم السلام - در بين مردم شناخته شده و در ارتباط با آنها بودند ، هيچ يك مهدى - عليه السلام - نبوده ؛ و لذا براى تحقق بخشيدن به آن روز ، دست به شمشير و قيام مسلحانه نبردهاند .
و نيز اگر اخبار و روايات مربوط به آزمايش و امتحان را در نظر گيريم ، كه ظهور حضرت را پيش از آزمايش عمومى مردم نفى مىكند ، مىتوانيم بگوييم كه تا وقتى آزمايش مردم به انجام نرسيده ، روز موعود فرا نخواهد رسيد .
آن روايات از اين قرار است :
هامش
( 4 ) منتخب الاثر / 212 .
( 5 ) كمال الدين / 325 .
( 6 ) كمال الدين / 348 .