( 1 ) و امّا حضرت ابراهيم خليل الرحمن - عليه السلام - ؛ آن حضرت بيش از پيامبران پيشين توانست در مردم تأثير بگذارد و آنها را مؤمن به خدا و خود نمايد ، لكن در عين حال نتوانست امّت را به پايه و سطح مطلوب براى گسترش عدالت مطلق برساند . همين اندازه بس است كه بدانيم در آغاز دعوت ، آن حضرت را به آتش افكندند و يك نفر پيدا نشد كه به اين كار اعتراض كند و به خاطر انسانيّت ، به حمايت از آن حضرت برخيزد . آنگاه بعد از مدتى كوتاه كه از آغاز رسالت و پيامبرى او گذشته بود ، همسر و فرزندش را در بيابانى لم يزرع و بىآب و علف گذاشت ، در حالى كه كسى را نداشت كه به او اطمينان كند و زن و فرزندش را به او بسپارد ، تا از گرسنگى و تشنگى و نيز در مقابل حيوانات و وحوش از آنها نگهدارى كند . حضرت ابراهيم ، تنها به دعا كردن براى آنها اكتفا كرده و آنها را به خداوند سپرد و خداوند خود نگهدار اين امانت او بود ، و دلهاى مردم را به سوى آنها متمايل ساخت ، تا از گوشه و كنار به سوى آنها بيايند و وسائل زندگى آنها را فراهم كنند ، و گرنه در آن بيابان از بين رفته بودند .
( 2 ) و امّا امّت حضرت موسى بن عمران - عليه السلام - ؛ هر چه مىخواهى درباره آنها بگو و ترسى نداشته باش كه چه اندازه در مقابل آن حضرت سركشى كرده و هيچگونه احساس مسئوليّت در مقابل دين آن حضرت نداشتند آنچه كه بر اذهان و افكار آنها حاكم بود ، اين منطق بود كه به حضرت موسى به هنگام دعوت به جهاد مىگفتند : « تو و خدايت برويد و جنگ كنيد و ما اينجا نشستهايم » « 10 » آنان هيچگونه آمادگى فداكارى و از خودگذشتگى ، و از دست دادن چيزى در راه پيامبر و عقيده و آرمان خود نداشتند .
گوسالهپرستى آنها در يك وقت ، و به هنگام ديگر درخواست ديدار علنى خداوند ، و سؤالات پىدرپى و بيهوده آنها در مورد گاو مادهاى كه مأمور كشتن آن شده بودند ، و ديگر رويدادهاى تاريخى بنى اسرائيل واضحتر و روشنتر از آن است كه بازگو كنيم .
( 3 ) و امّا حضرت مسيح عيسى بن مريم - عليه السلام - بهترين گواه و شاهد براى
هامش
( 10 ) مائده / 34