بدهند مشمول اين امر شود ناگفته مىگذارند ؛ زيرا احتمال عدم مطابقت با واقع در آنها وجود دارد ، به تفصيل و تحقيقى كه اينجا را مجال ذكر آن نيست .
( 1 ) با در نظر گرفتن علل و انگيزههاى اغماض و اجمالگويى حوادث آينده در روايات معصومين - عليهم السلام - اكنون مىتوانيم انگيزه و منشأ غموض و پيچيدگى روايات مورد نظر را به درستى بشناسيم و بدانيم كه چه عواملى باعث شدهاند كه ما روايات را درست نفهميم و براى ما مشكل به نظر آيند . و بعد از تشخيص انگيزهها و منشأهاى غموض و پيچيدگى ، راه دستيابى به حقيقت معنى و حل آن دشواريها را بهتر مىشناسيم ؛ و نتيجه آنكه : به حقيقت كلام و روح سخن معصومين - عليهم السلام - بهتر راه مىبريم .
( 2 )
منشأهاى غموض و پيچيدگى
مهمترين منشأهاى غموض را مىتوان در عوامل ذيل يافت :
( 3 )
منشأ اول : رمزى بودن
اين بدان معنى است كه گوينده يك معناى مركب و يا مجمل را به كار برد ، ولى معناى ديگرى را اراده كند ، بدون اينكه لفظ ، آن معنى را برساند . تفاوت رمز با كنايه و مجاز در همين است ؛ زيرا كنايه و مجاز ، در الفاظ مفرد و نسبتهاى كلامى است ، بر خلاف رمز كه بيشتر در جملههاى تركيبى است .
و از همين جا است كه ممكن است نويسندهاى يك صفحه يا چندين صفحه ، مطالبى را كه داراى معانى معلومى است بنويسد ، لكن به طور مشخص هيچ يك از آن معانى را اراده نكند ، بلكه آن معانى را رمزى براى معناى ديگرى قرار دهد كه اصلا لفظ هيچگونه دلالتى بر آن ندارد و جز از راه وجود قرائن مخصوص و يا قرائن عمومى - كه مورد اتفاق و قبول همه باشد - آن معانى را نفهميم .
هامش
و آغازگر نظامى جديد مىشود . از اين جهت پيامبر و ائمّهء معصومين از پيشگوئى بسيارى از مسائل خوددارى مىكردند . ولى البتّه چنين نبوده كه هيچگاه از امور بداءپذير در اخبارات معصومين از وقايع آينده ، ذكرى نشده باشد . توضيح بيشتر در اين مورد را در پاورقى مربوط به علائم ظهور در بخش سوم كتاب آوردهايم . ( مترجم )