كسانى كه پيامبران به آنها تعليم دهند - مىدهد و براى امامان نيز داشتن اين دانش و علم ، ضرورى و لازم است تا بتوانند احكام و برنامههاى دين خدا را به مرحلهء اجرا درآورند . ( به طورى كه بخشى از اين بحث را در گذشته بررسى كرديم و بخشى ديگر را در آينده بررسى خواهيم كرد . )
( 1 ) به هر حال ، ديگر افراد مردم از ادراك اين علم قاصرند و استعداد پذيرش اين اخبار را - كه مربوط به وقايع و رويدادهاى آينده گاه بسى دور است - ندارند ، در اين صورت بر امام و پيامبر لازم است كه از همان قانون عمومى كه « با مردم به اندازهء فهمشان صحبت كنيد » استفاده نموده و مطلب را طورى ادا كند كه با ذهن و فهم مردم تناسب داشته باشد و الفاظ و اصطلاحاتى را به كار گيرد كه مردم با آنها سر و كار دارند و آشنايند ، در حالى كه واقعيّت غير از آن چيزى است كه مردم از آن الفاظ مىفهمند و وسيعتر و گستردهتر است . در اين صورت بايد به صورت رمز و پيچيدگى در عبارت ، آن معانى وسيع و مفاهيم گسترده را بگويند تا رعايت سطح فكر و برداشت مردم از عبارات شده باشد .
( 2 ) 2 ) در اينكه يك انسان مسلمان هر لحظه منتظر ظهور حضرت بقية اللّه - عليه السلام - باشد مصلحتى است ، و اگر مردم هميشه آمادهء ظهور حضرت و شنيدن آن خبر بزرگ باشند بهتر است . اگر پيامبر و ائمّه - عليهم السلام - به طور واضح از ويژگيهاى آينده و علائم ظهور خبر مىدادند ، اين آمادگى از بين مىرفت ؛ زيرا با واقع نشدن آن نشانهء حتمى و واضح ، مردم يقين پيدا مىكردند كه به اين زودى حضرت ظاهر نخواهد شد ؛ لكن با پيچيدگى عبارات و رمزى بودن روايات ، حالت انتظار بيشتر در مردم ايجاد مىشود ، به طورى كه در هر دوره و زمانى ، و هر روز و شبى احتمال ظهور حضرت را مىدهند و خود را آمادهء قيام حضرت مىنمايند .
( 3 ) 3 ) اين مطلب لااقل در حدّ احتمال مطرح است كه اگر حوادث و رويدادهاى آينده به طور مفصل و مشروح گفته شود ، برنامهريزى كلّى خدايى براى زمينهسازى ظهور حضرت بىنتيجه شود ، زيرا پيش از اينكه آن رويدادها اتفاق بيفتند ممكن است اشخاصى نگذارند و مانع ايجاد حدوث آنها بشوند ، و يا
تاريخ الغيبة الكبرى ( تاريخ غيبت كبرى ) ( فارسي ) — صفحة 219
مساهمون: سيد حسن افتخارزاده
ص٢١٩