الصحيح عدد صحيح باشد ؛ اولا از براى اينكه مربع كسر كمتر از كسر و كسر كمتر از واحد است و ثانى از براى اينكه مربع اثنين و نصف مثلا عدد صحيح باشد مربع بايد بود كه ضلع آن اثنين و نصف بود و واحد هم مربع است و هم ضلعش واحد و واحد مربع ربع اثنين و نصف را به تقدير اينكه مربع صحيح و كسر صحيح باشد حد مىكند پس به شكل چهاردهم از مقالهء هشتم اصول واجب است كه ضلع مربع واحد كه واحد است ضلع مربع اثنين و نصف را و واحد كسر را عد كند و اين محال است چون اين مقدمه ثابت شد مىگويم : اعداد صحاحى كه در بين دو مربع از مربعات اعداد طبيعيّه واقعاند اصمّ و جذر ندارند چنانچه دو و سه در بين يك و چهار واقع است و همچنين اعدادى كه در بين چهار و نه و در بين نه و شانزدهاند اصمّ و بىجذرند .
زيرا اگر يكى از اينها مربع باشد بايد جذرش يا صحيح يا فقط كسر يا صحيح مع الكسر باشد .
اين سه احتمال باطل و جذرش غير موجود است اما اينكه اگر جذرش صحيح باشد باطل است از بهر اين است صحيح واقع در بين مربعين از مربع اول بيشتر و از مربع ثانى كمتر است پس بايد جذرش از جذر مربع اول بيشتر و از جذر مربع ثانى كمتر باشد چه هروقت مجذور از مجذور بيشتر بود بايد جذرش از جذر اقلّ بيشتر باشد . پس اگر جذرش صحيح باشد بايد واقع در بين جذرين مربعين متوالين و در بين دو عدد طبيعى عدد صحيح هم باشد . اين خلاف مفروض است اما اينكه جذرش كسر و يا صحيح مع الكسر باشد باطل است .
از بهر اين است كه گفتم مربع كسر و مربع صحيح مع الكسر صحيح نيست و حالآنكه اين اعداد بين المربعين صحاحاند . پس به مربع كسر و مربع صحيح معالكسر نمىشوند فرض اينكه مربع كسر و يا مربع كسر معالصحيحاند . پس آنچه گفتهايم به تحقّق پيوست كه اصمّ اديم الجذر است .
2778 - محتاج
از كلام بعضى از اعلام است : بدان خداى عزّ و جل احتياج تو را به والدين دانسته ؛ منزلت و محبت تو را چنان در دل ايشان قرار داده كه محتاج به وصايا نباشد و ايشان را از بسكه احتياجى به تو نيست وصاياى موكد تو را به تعظيم ايشان فرموده . در احاديث است كه حضرت على بن حسين عليهما السّلام پسر خود را گفت : « ان اللّه لم يرضك الى فاوصك لى و رضيتى لك فلم يوصنى بك » بدان و به عقل درياب كه عقل مستقيم شهادت به وجوب شكر نعمت پدر و مادر مىدهد ؛ پس در مقابل نيكىها و نعمتهاى ايشان تعظيمشان را نگه دار و تا در حال حيات باشند مطيع و منقاد امر ايشان باش و چون درگذشتند ايشان را رحمت طلب به زيارت و تلاوت قرآن و دعاى