2576 - عشق صورى
شيخ « كمال الدين عبد الرزاق » در شرح « منازل السّايرين » گفته : عشق نظيف در تلطيف سر و در تجهيز و تهيه اسباب از بهر عشق حقيقى سببى است اقوى و هموم را باهم يكى كند ، تعب و مشقّت طاعت الهى را آسان گرداند به خلاف عشقى كه از غلبه سلطان شهوت منبعث اوضاعى در تحصيل لذّات نفس است خدمت محبوب را لذيذ مىسازد بر اين دو جهت مدح و ذمّ عشق صورى اليق و اولى خواهد بود .
2577 - ميزان ، كلام انبيا
بعضى از حكماى اسلاميه در متن حكماى فلاسفه در كلام و ما نطقه انبيا متصدّى توفيق شدهاند اگرچه در بعضى مصيب گشته ليكن مابقى ايشان را مستلزم تكليفات و تصديقات بوده توفيق منحصر به تأويل كلام انبياست آن به كه كلام انبيا را كه از وحى الهى متلقّى شده به ميزان قرار دهيم و التفاتى به تأييد كلام انبيا در مواقف فلاسفه نكنيم .
2578 - ثنا
شيخ « محى الدين عربى » در « فصوص الحكم » در فصّ اسماعيلى گفته : ثنا به صدق و وعد است نه به صدق وعيد . حضرت جلّ و علا طالب ثنايى است كه با لذّات نيكو بوده تا به صدق الوعد بر او ثنا كند نه به صدق الوعيد ثنا را در وعيد عفو انكار فرموده :
فَلا تَحْسَبَنَّ اللَّهَ مُخْلِفَ وَعْدِهِ رُسُلَهُ
« 1 » و نفرموده مخلف وعيده وعيد را فرموده : « يتجاوز عن سيئاتهم » در فصّ يونسى گفته :
اهل جهنم را بالمال نعمتى است ليكن در آتش نه در بهشت چه مقتضى است كه بعد از انتهاى عذاب حرارت آتش بر آنانكه در آتشاند افسردگى حاصل كند .
2579 - خطاى اهل نجوم
« فاضل ميبدى » در شرح « ديوان » گفته : خطاى اهل نجوم در احكام مستند بر تغيير صور بر روح كه متحرك به حركت ثانيه است دور نيست ؛ احكام منجّمين هند تأييد اين قول مىكنند ، چه ايشان احكام را مرتب بر نفس صور مىدارند .
هامش
( 1 ) . سورهء ابراهيم ، آيهء 47 . ( پس خدا را خلافكننده وعدهء خويش با پيامبرانش مپندار . . . . )