وَ جَعَلَنِي مِنَ الْمُكْرَمِينَ .
« 1 »
2376 - نهار اسبق
« محمود نيشابوى » در تفسير خود كه مسمّى به « ايجاز البيان » است ، گفته : در مجلس مأمون از امام رضا عليه السّلام سؤال نمودند كه ليل و نهار كدام بر كدام اسبق است ؟ فرمود : به دليل آيهء كريمهء
وَ لَا اللَّيْلُ سابِقُ النَّهارِ
« 2 » نهار اسبق و به دليل حسابيّه هم ، دنيا به طالع سرطان مخلوق شده ، كواكب منوّر و شمس در حمل عاشر ، طالع در وسط السّماء بوده است .
2377 - رجلين
شيخ « محى الدّين عربى » در جزء ثالث كتاب « فتوحات مكيّه » گفته : علما اتّفاق كردهاند بر اين كه : « رجلين » از جمله اعضاى وضو مىباشند ، لكن در بين تطهير و تمسيح اختلاف نمودهاند . بعضى قايل به غسل و بعضى قايل به مسحاند و بعضى در بين غسل و مسح اهل تخيير و بعضى در بين غسل و مسح قائل به جمعاند . آنانكه قايل به مسح مىباشند ، استدلال به ظاهر كتاب نموده و آنانكه قايل به غسلاند ، استدلال به حديث كردهاند . مذهب من اگرچه تغيير است ، لكن جمع اولى است و بعد از كلام طويل كه متعلّق به باطن است ، گفته : قرائت در « ارجليكم » به فتح و كسر لام آمده ، كسر به « ممسوح » و فتح به « مغسول » عطف است و به فتح لام ، رحل از ممسوح خارج نشود ، چه واو به معنى « مع » هم آمده كه ماء بعد از خود را منصوب كند . پس در اين آيه ، حجّت آنكه قايل به مسح است ، از حجّت آنكه قايل به غسل است ، اقوى و قايل به مسح در فتح لام ، با قايل به غسل شريك و قايل به غسل در جرّ لام با قايل به مسح مشاركه ندارد .
2378 - حقارت دنيا
از كلام امير المؤمنين عليه السّلام :
به خدا ، اگر شب را روى اشتر خار مانم بيدار ، و از اين سو بدان سويم كشند در طوقهاى آهنين گرفتار ، خوشتر دارم تا روز رستاخيز بر خدا و رسول صلّى اللّه عليه و إله در آيم ، بر يكى از بندگان ستمكار ، يا
هامش
( 1 ) . همان ، آيات 26 و 27 . ( . . . اى كاش ، قوم من مىدانستند * كه پروردگارم چگونه مرا آمرزيد و از اهل كرامتم گردانيد . )
( 2 ) . همان ، آيهء 40 . ( . . . و نه شب پيشگيرنده بر روز است . . . . )