نزديك است . ازاينرو اكنون كه مهلت نفسى چند باقى است ، آن را دريابيد و اخلاص كنيد . چرا كه زمانىكه راه نفستان گيرند ، پشيمانى سودى ندهد .
2370 - سبب حزن
سبب حزن ، هجوم مكروهات نفس است . از كسىكه از وى كمتر باشد ، حركت غضب خارجى و حركت حزن درونى از غضب قهر و انتقام خيزد كه عيان است و از حزن ، مرض حادث شود كه نهان است . بدينجهت گفتهاند كه موت از حزن واقع شود نه از غضب .
2371 - دشمنشناسى
قاضى « ناصر الدّين بيضاوى » در تفسير قول خداوند تعالى :
إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تَذْبَحُوا بَقَرَةً
« 1 » گفته : اگر كسى خواسته باشد آن دشمن را كه از همه دشمنتر و مدام به موت حقيقى در هلاك او كوشد ، بشناسد ، طريق شناختن اين است كه بقرهء نفس خود را كه قوّهء شهويه است ، در حالتىكه حرض و شره صبى از آن زايل شود ، ضعف پيرى به آن لاحق نگشته ، ذبح نمايد ؛ چه ذبح آن در آن حالت كه خوشمنظر و از ذلّت و دنس آلودگى دنيا پاك باشد ، اثرى در نفس كند و نفس را حيات طيّبه حاصل كند كه آنچه بدان عمل وى را منكشف شود ، اظهار نمايد و نزاعى كه در بين وهم و عقل است ، مرتفع گردد .
2372 - مفضّل
« جاز اللّه زمخشرى » در تفسير آيهء كريمهء
وَ لَقَدْ فَضَّلْنا بَعْضَ النَّبِيِّينَ عَلى بَعْضٍ وَ آتَيْنا داوُدَ زَبُوراً
« 2 » گويد : دلالت به وجه تفضيل حضرت نبوى صلّى اللّه عليه و إله است كه او خاتم النبيّين عليهم السّلام است و امّتش خير الامم ، چه در زبور مكتوب است :
وَ لَقَدْ كَتَبْنا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ أَنَّ الْأَرْضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصَّالِحُونَ .
« 3 »
مؤلف گويد : از اينجا ضعف قول آنكه مىگويد : « و آتينا » بر « و لقد فضلنا » عطف شده است ،
هامش
( 1 ) . سورهء بقره ، آيهء 67 . ( . . . خدا به شما فرمان مىدهد كه گاوى را سر ببريد . . . . )
( 2 ) . سورهء الاسراء ، آيهء 55 . ( . . . و به تحقيق بعضى از انبيا را بر بعضى برترى بخشيديم ، و به داود زبور داديم . )
( 3 ) . سورهء انبياء ، آيهء 105 . ( و همانا در زبور پس از تورات نوشتيم كه زمين را بندگان شايستهء ما به ارث خواهند برد . )