طريق ديگر كه اسهل از طريقين است ، غايتين را جمع كن ، نصف مجموع عرض بلد است .
2360 - دين و دنيا
ما با مى و مستى سر تقوا داريم * دنيا طلبيم و ميل عقبى داريم
كى دنى و دين هردو به هم جمع شوند * اين است كه ما نه دين ، نه دنيا داريم
( شيخ ابو سعيد ابو الخير رحمهم اللّه )
2361 - تجنيس
گفتهاند در آيهء كريمهء
وَ يَوْمَ تَقُومُ السَّاعَةُ يُقْسِمُ الْمُجْرِمُونَ ما لَبِثُوا غَيْرَ ساعَةٍ
« 1 » تجنيس تام است . « ابى الحديد » در كتاب خود مسمّى به « فلك الداير على مثل الساير » مذكور نموده : معنى هردو ساعت يكى است . روز قيامت اگرچه طويل است ، در نزد حقتعالى به مقدار ساعتى است و در نزد ما اطلاق ساعت به روز قيامت مجاز است ، چنانچه گوييم : « رأيت اسدا و زيد اسد » . مراد از اسد اوّل « حيوان درّنده » و اسد ثانى « مرد شجاع » است .
2362 - همرنگ جماعت
تحامق مع الحمقى إذا ما لقيتهم * و لاقهم بالجهل فعل ذوي الجهل
و خلّط إذا لاقيت يوما مخلّطا * يخلّط في قول صحيح و في هزل
فإنّي رأيت المرء يشقى بعقله * كما كان قبل اليوم يسعد بالعقل
* * * چون به احمق رسيدى ، حماقت پيشه كن و با نادانى چون ايشان به نادانى رفتار كن ! و چون گزافهگو را ملاقات كردى ، همچو ايشان گزافه و حقيقت را به هم بباف ! چراكه من بسيار عاقلان را ديدم كه از عقل خويش در رنج افتادند ، كما اين كه گاهى از عقل خويش بهرهور مىشدند .
هامش
( 1 ) . سورهء روم ، آيهء 55 . ( و روزى كه رستاخيز برپا شود ، مجرمان سوگند خورند كه جز ساعتى توقف نكردهاند . . . . )