باشند و بر ايجاد آن مثالات نيز اطلاق مىشود و آن مثالات صورى ، از جوهر هوا و سبب سرعت زوال آنها ، سرعت تغيير جوهر هواست و اينكه جوهر ، چيزى را كه به زمانى دراز نيازمند بود ، نپذيرد .
1745 - وصف هلال
در « تبيان » پس از آنكه اين دو بيت را در وصف هلال از « ابن معتز » آورده ، گفته است كه اين بهترين شعرى است كه در وصف هلال سروده شده است :
و جاءني في قميص الليل مستترا * يستعجل الخطو في خوف و في حذر
پو لاح ضوء هلال كاد يفضحنا * مثل القلامة إذ قصت من الظفر
* * * در تاريكى شب درحالىكه خود را پنهان كرده بود به نزد من آمد ، با عجله راه مىپيمود با ترس و احتياط . و ناگاه نور ماه درخشيدن گرفت و نزديك بود ما را رسوا كند مانند تراشه ناخن وقتى كه از ناخن جدا شود .
1746 - تكون جنين
ارباب تجربه گفتهاند : جنين را در شكم مادر ، زمانى مقدّر است . چون آن زمان مضاعف شد ، او را حركتى به هم مىرسد و چون مساوى ، هر دو زمان ، يعنى زمان جنين و زمان حركت ، زمان ديگر اضافه شد ، متولّد مىشود .
شيخ ابو على سينا در « شفا » ، فصل ششم از مقالهء نهم از كتاب حيوان ذكر كرده : طفلى مدّت چهار سال در شكم بوده ، بعد از چهار سال كه متولّد شد ، دندانهاى وى رسته بودند و زنده ماند تا به حدّ رشد رسيد .
ارسطو گفته : مدّت حمل جميع حيوانات مضبوط است ، الّا آدمى .
جالينوس گفته : من تفحّص بسيار در مقدار حمل نسوان نمودهام ؛ طفلى را ديدم كه در مدّت شش ماه و چهار روز متولّد شده بود .
1747 - پيشامدهاى روزگار
هي حالان شدة و رخاء * و سجالان نعمة و بلاء