از اصحاب امام عليه السّلام كه تعدادشان به بيست هزار تن مىرسيد ، يك هزار و هفتاد تن شهيد شدند .
اين واقعه را جنگ جمل و جهاد با ناكثان هم مىگويند و پس از آن آتش جنگ صفين و درگيرى با معاويه شعلهور شد ، كه جهاد با قاسطين نام دارد .
على عليه السّلام در جنگ صفّين
اين جنگ واقعهاى بزرگ بود كه دل جنين را در شكم مادر مىلرزاند و موى كودك را سفيد مىكرد و هيجده ماه ادامه مىيافت .
طبق كمترين تعداد روايات ، يك صد و هفتاد و پنج هزار نفر از لشكر شام و بيست و پنج هزار نفر از اهل عراق كشته شدند و در « ليلة الهرير » همين واقعه كه شديدترين اوقات بود ، از دو طرف سى و شش هزار تن به قتل رسيد .
امام عليه السّلام به تنهايى در آن شب ، پانصد و بيست و سه سوار را از پا درآورد ، زيرا هر فردى را كه با ضربت شمشير مىكشت ، يك تكبير مىفرمود و تعداد تكبيرهايش را شمردند ، به همين مقدار رسيد و در وسط روز و هواى روشن ، كشتههاى شمشير امام عليه السّلام را شناسايى كردند ، زيرا شمشيرى كه بر سر دشمن مىزد ، بدنش را دو نيم مىكرد و اگر بر عرض بدن خصم مىزد ، با كمى انحنا ، آن را مىبريد و گويا با مقراض آن قسمت را بريدهاند .
در صبح آن شب ، آثار پيروزى و فتح براى اصحاب امير المؤمنين عليه السّلام آشكار شد و مالك اشتر ( ره ) به پيشروى خود ادامه داد و به اردوگاه ارتش شام رسيد و لحظاتى باقى مانده بود كه معاويه و اطرافيان وى را دستگير سازد .
نيرنگ عمرو عاص در جنگ صفّين
عمرو عاص وقتى اين صحنه را ديد ، به معاويه پيشنهاد كرد كه : قرآنها را بر نيزه كنيم و آنها را به كتاب خدا فرا بخوانيم ؟ معاويه نظر او را پسنديد .