تخطي إلى المحتوى الرئيسي

لمعات الهيه (فارسى) — صفحة 370

مساهمون:

ص٣٧٠

[ بيان آنكه قدرت حق ، قدرت مطلقهء واجب بالذاتست ]

پس برمىگردم ببيان اصل مدعا و ميگويم از اين بيانات و بينات منكشف گرديد كه قدرت واجب الوجود بالذات جلّت عظمته فعليّت محضه و تحصّل صرفست شائبه قوه و امكان در آن قدرت تامه و قيوميّت مطلقه متحقق بلكه متصور نميتواند شد و جناب قدسش اجل است از اينكه دواعى زايده و مبادى خارجه را در آن جناب راهى متصور باشد . پس محقق و مبيّن گرديد كه حق حقيقت قدرت عبارتست از اينكه فعل فاعل مترتّب باشد بر مشيّت و اراده او ، خواه مشيّت و اراده زايد باشند بر ذات فاعل و يا عين ذات او باشند ، و خواه دائمى باشند و يا گاهى مشيّت ثابت باشد و گاهى لا مشيت و خواه طرف ديگر ممكن الوقوع باشد در نفس الأمر و يا ممتنع الوقوع ، و خواه بدواعى زايده محتاج باشد و يا داعى عين ذات فاعل باشد ، و خواه دواعى زايده مختلف باشند مثل نفوس حيوانات و يا بر و تيرهء واحده باشند مثل نفوس فلكيّات ، متفطن باش و قياس مكن قدرت واجب الوجود من جميع الجهات را بر قدرت ممكنات من جميع الحيثيات - و خصوصا قدرت حيوانات ، و خيال مكن كه قدرت مقصور است بر آنچه كه در نزد جمهور مشهور و در السنه و افواه معروفست ، زيرا كه آن بقوه و استعداد برمىگردد و مبدأ اعلى از جهات قوه و استعداد منزّه و مبرّاست ، و نيك تأمّل كن در مباحث سابقه تا اين مطلب اعلى غايت انكشاف بهمرساند و كالشمس فى رابعة النهار در مرتبهء مشاهده و عيان آيد .

ثمرة " الهيّة "

از اينجا ظاهر و منكشف ميگردد كه از براى قدرت مثل ساير صفات مراتبى ثابت و درجاتى متحقق است ، در واجب الوجود بالذات واجب الوجود بالذاتست ، و در ممكن الوجود بالذات ممكن الوجود بالذاتست ، و در جواهر عقليّه - جوهر عقلى ، و در انفس حيوانيّه و انسانيّه كيفيتى از كيفيات نفسانيه است . متفطن باش .
لمعات الهيه (فارسى) — صفحة 370 | ملا عبد الله مدرس زنوزى / سيد جلال الدين آشتياني