حضور معلول در نزد علت و از بابت انكشاف مجعول در نزد جاعل است ، و هرگاه اين نحو از علاقهء علّيت و معلوليّت و اين مرتبه از قهاريت و فياضيّت كه در حقيقت باعتبار اعتماد بر مبادى عاليه و اتصال بر مفارقات قدسيه است و فى الحقيقه ادنى مراتب قهّاريّت و پستترين درجات فياضيت است مناط حضور و انكشاف و جهت ظهور و امتياز باشد ، پس تحقق آن علاقه در ميانه مبادى عاليه و مفارقات قدسيّه كه وسايط فيوضات الهيهاند و در ميانهء معلولات آنها بطريق اولويّت و اتميّت و بنهج اعلائيّت و اقوائيّت مناط حضور و انكشاف و حيثيت حضور و امتياز مىباشد ، زيرا كه علاقهء عليّت و معلوليّت و جهت قهاريّت و فياضيّت در آنها اتم و اقوى و اشدّ - و اعلاست ، پس ظهور و انكشاف اشيأ بهويّات عينيّه و انيّات خارجيّه و وجودات ذهنيّه و حصولات ظلّيّه از براى واجب الوجود بالذات و للذات و در نزد جاعل هويات و انيات كه علت العلل و فاعل الفواعل و قيوم كل موجودات و فياض همهء وجوداتست اظهر و اجلا « 1 » و اتم و اعلى است اخذ كن اين لطيفهء الهيه را و غنيمت شمار .
و بدان كه به اين بيانات و اشراقات همچنانكه علم واجب الوجود بالذات باشيأ ثابت مىشود ، كيفيت علم او باشيأ در مرتبهء ايجاد نيز منكشف ميگردد چنان كه مذاق شيخ اشراق شهاب الدين سهروردى - رض - و مذهب محقق طوسى - قدس سره القدوسى و صدر محققين ، و جماعتى ديگر از محققين است . تفصيل اين مطلب شريف با بيان كيفيت علم واجب الوجود بالذات باشيأ قبل از ايجاد اشياء در مقصد سوم مذكور خواهد شد منتظر باش .
مخفى نماناد كه آنچه كه در تحقيق اين دعوا مذكور نمودم در حقيقت دو حجت شديد القوه و دو برهان محكم البنيان است .
لمعة " الهيّة "
بدانكه از اين بيانات و اشراقات در نزد ارباب فطنت و اصحاب بصيرت ظاهر و
هامش
( 1 ) - اشاره به آنكه علم حق در مرتبهء ايجاد حضوريست ، چه آنكه ايجاد اظهار كلمات وجوديه است .