تخطي إلى المحتوى الرئيسي

لمعات الهيه (فارسى) — صفحة 272

مساهمون:

ص٢٧٢
اسماء را باعتبار اتحاد و عينيت با وجود صرف واجبى مرتبهء و احديّت و الهيّت ميگويند ، زيرا كه باعتبار اتحاد و عينيت با هريك از اسماء ، مبدأ نوعى از انواع ممكنات و مصدر صنفى از اصناف موجودات است ، مثلا باعتبار اتحاد با اسم عالم مبدأ علماست ، و باعتبار عينيّت با اسم حىّ ، مصدر احياست ، و باعتبار معيّت با اسم سلطان ، منشأ سلاطين است ، و باعتبار عينيت باسم اللّه كه اسم جامع و امام الأئمه است به اين معنى كه معانى همهء اسماء در معنى او معتبرند ، مبدأ كل اشياء است
« پادشاهان مظهر شاهىّ او - * عارفان مرآت آگاهىّ او »
و در ادعيّه مأثوره از اهل بيت عصمت وارد است « اسألك باسمك الذى خلقت به العرش ، و بالإسم الذى خلقت به الكرسى ، و باسمك الذى خلقت به الأرض ، و بالأسماء التى تجلّيت بها للكليم » و امثال اين كلمات شريفه در ادعيّهء مأثوره از حد عد افزون و از تحت شماره بيرونند ، متفطن باش و بدان كه آنچه كه در السنه و افواه جمهور مشهور و در نزد ارباب عربيّت معروف است كه لفظ « اللّه » علم است ، خلاف تحقيق است و موضع بيانش اين وجيزه نيست . از اينجا ظاهر و منكشف ميگردد معنى كلام معجز نظام صادق آل محمد ، عليهم السّلام « اسم اللّه غيره » يعنى اسم خداوند عالم غير اوست ، و معنى كلام ديگر آن مشكات ولايت « و اللّه يسمّى باسمائه ، و هو غير اسمائه ، و اسماؤه » يعنى خداوند عالم مسمى است باسمهاى خود و او غير اسماء خود و اسماء او غير اوست ، و كلمات ديگر مشكات ولايت كه دلالت ميكنند بر اينكه اسم غير مسمى است و وجه مغايرت اسماء با ذات در نهايت ظهور و انكشاف است ، زيرا كه اسماء مفهومات كليه و معانى ناعتيّه‌اند و در مدارك عقليه و مشاعر ذهنيه حاصل ميشوند ، و ذات واجب الوجود بالذات وجود صرف و قايم بذات است و تشخّص محض و متشخّص بالذات است ، لهذا در مدارك و مشاعر و در عقول و اذهان حاصل نميتواند شد ، پس لا محالة ذات غير اسماء ، و اسماء غير ذاتند . بلى اسماء بحسب اين نحو از تقرّر و تجوهر نيز توابع ذات و منتزع از ذاتند . مخفى نماناد كه اين نحو از غيريّت و مغايرت با عينيّت و اتحاد بحسب وجود و هويت منافات ندارد و در مباحث اصالت وجود محقق گرديد كه وجودات امكانى زايدند بر ماهيّات امكانيه و با وجود اين معنى مبرهن گرديد كه ماهيّات امكانيه عين وجوداتند بحسب تحقق و وجود و متحدند با آنها باعتبار هويت و انيّت ، نسبت اسماء