تنزيهيّه است به اين معنى كه همه صفات سلبيّه و نعوت جلاليه بيك صفت سلبىّ و نعت تنزيهى برمىگردند ، و آن صفات عين ذات واجب الوجود بالذات است .
بيانش آنست كه در لمعات سابقه و مباحث ماضيه محقق گرديد كه واجب الوجود بالذات بسيط من جميع الحيثيات و واجب الوجود من جميع الجهات است ؛ تام بلكه فوق التمام است ، در شدت و قوت وجود و كمالات وجود غير متناهى بلكه فوق غير متناهى است بعدهء غير متناهى ، پس جهتى از جهات قصور و امكان و حيثيّتى از حيثيّات امتناع و نقصان در ذات مقدس او متحقق بلكه متصور نمىتواند شد ، پس همهء جهات او جهات تحصّل و وجود و همهء حيثيات او حيثيات فعليّت و حصول است ، پس هيچ كمالى از كمالات وجود از آن حيثيّت كه كمالات وجود است از حقيقت تامّهء او كه وجود صرف صرف و صرف صرف وجود است مسلوب نمىتواند شد ، و الا محدوديت حاصل و صرفيّت زايل و بساطت باطل خواهد بود ، پس در حقيقت مسلوب نمىتواند شد از او مگر نقصانات ممكنات و قصورات وجودات و در مباحث سابقه محقق گرديد كه نسبت وجودات امكانى بوجود واجب الوجود بالذات نسبت نقص به تمام و نسبت ضعف به قوت و نسبت فقر بغناست .
و از بيّناتست كه جهات فقر و نقصان و حيثيّات ضعف و امكان بجهات سلب و حيثيات عدم برمىگردند ، پس همهء صفات سلبيّه و اوصاف تنزيهيّه بسلب نقصانات و قصورات برمىگردند و سابقا محقق گرديد كه منشأ همهء نقصانات امكان وجود و ضعف ثبوت است چنان كه منبع همهء كمالات وجوب وجود و تأكّد ثبوت است ، پس همهء سلوب مندرجند در سلب امكان و مندمجند در نفى نقصان ، پس در سلب امكان از واجب الوجود بالذات « جلّ اسمه » مندرج است سلب مركّبيت و مؤلفيّت و سلب جوهريّت و عرضيّت و سلب جسميّت و كميّت و سلب نفسيّت و عقليّت و سلب ظالميّت و جاهليّت تا آخر سلوب جهات قصورات و نقصانات چنان كه در سلب جوهريّت مندرج است سلب جميع اجناس و انواع و اصناف و اشخاص كه معنى جوهر نسبت به آنها جنس عالى است ، و همچنين در سلب عرضيّت مندمج است سلب همهء مقولات تسعه و ساير اجناس و انواع و اصناف و اشخاص آنها ، پس همهء صفات سلبيّه بسبوحيّت و قدوسيّت برمىگردند چنان كه در زبان شريعت غرّا « على صادعها آلاف التحية و الثناء »
لمعات الهيه (فارسى) — صفحة 262
مساهمون: ملا عبد الله مدرس زنوزى
ص٢٦٢