مقام قضاوت
قضاوت ، مقام و منزلت بزرگ و ارجمندى است و يكى از دلايل شرعى به شمار مىرود و شاخهاى از درخت بزرگ رياست عامه است كه به پيامبر ، امامان ( ع ) و جانشينان آنها اختصاص دارد . خطر قضاوت ، بسيار زياد است زيرا قاضى در پرتگاه جهنم قرار دارد .
هنگامى كه حضرت على ( ع ) شريح را به قضاوت در كوفه منصوب فرمود ، با وى شرط كرد كه قبل از اجراى حكم ، دعوا را به حضرت ارجاع دهد . روزى حضرت بر شريح فرمود : اى شريح ! در جايى نشستهاى كه جز پيامبر يا انسان شقى و تيرهبخت در آن نمىنشيند .
از پيامبر ( ص ) روايت شد ، كه فرمود : زبان قاضى بين دو اخگر است تا زمانى كه قضاوت كند ، آن گاه يا اهل بهشت است يا اهل دوزخ .
دين اسلام ، قضاوت را بر هر كسى كه شايستگى آن را داشته باشد ، واجب كفايى مىداند به طورى كه اگر شخص باكفايتى عهدهدار قضاوت شود ، اين تكليف از ديگران برداشته مىشود . و اسلام ، آن را بر هر كسى كه تمام شرايط قضاوت را دارا باشد ، واجب عينى مىداند و اين در صورتى است كه در آن شهر يا نزديك آن ، شخصى كه شايستگى قضاوت را داشته باشد ، جز او يافت نشود كه رجوع به او براى دادرسى دشوار نباشد و در اين هنگام ، قضاوت براى او ، واجب عينى است ، البته بر فرض اين كه مردم به قاضى نيازمند باشند و به قاضى ديگرى دسترسى نداشته باشند .
دين اسلام ، شرايط بسيارى براى قاضى معيّن كرده كه يكى از آنها اجتهاد است . لذا حكم غير مجتهد اجرا نمىشود ، گرچه از نظر علم و فضل به مراتب بالايى رسيده باشد زيرا مسلمانان در اين باره اجماع كردهاند . چنان كه مىدانيد ، مقام قضاوت به پيامبر ( ص ) و ائمه ( ع ) اختصاص دارد به دليل كلام خداوند كه مىفرمايند :
فَإِنْ تَنازَعْتُمْ فِي شَيْءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَ الرَّسُولِ
« 1 »
هامش
( 1 ) - نسا ، 59 : و هرگاه در چيزى نزاع كرديد ، آن را به خدا و پيامبر ارجاع دهيد .