محمد خليل هراس در پاورقى خود بر الاموال مىنويسد :
« نمىتوان گفت كه اين عمل رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله خصوصيتى را براى حسنين - رضى اللّه عنهما - اثبات مىكند ، زيرا اولا : دليلى بر اين مطلب نداريم ؛ ثانيا : مادامىكه طفل مميز است ، مىبايست شهادتش را معتبر دانست ، چه گاهى اوقات بدان احتياج پيدا مىشود . » « 1 »
ما از وى مىپرسيم : آيا پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله غير از اين دو كودك كسى را از صحابهء خود پيدا نكرد كه بر اين مسألهء خطير - كه مربوط است به سرنوشت عدّهء كثيرى - گواهى دهد ؟ ! مگر آن موقع كه هيأت نمايندگى ثقيف به حضور پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله شرفياب شد ، آن حضرت تك و تنها بود ؟ آيا آنگاه كه آنها با هم به توافق رسيدند و حضرت رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله معاهده را نوشت ، كسى آنجا نبود كه بتواند شهادت دهد كه حضرت دو كودك خردسال را كه هنوز به سن پنج سالگى نرسيده بودند به گواهى نگيرد ؟ !
كوچكترين مراجعهاى به متون تاريخى ، اين احتمال را بسيار بعيد مىگرداند ، زيرا اين متون به صراحت بيان مىكند كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله براى اعضاى هيأت نمايندگى ثقيف در حياط مسجد خيمهاى زد تا قرآن را بشنوند و مردم را در موقع نماز ببينند . از اين گذشته ، خالد بن سعيد بن عاص در آن جلسه حضور داشت و خالد بن وليد ، منشى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله براى نوشتن قرارداد بود و با اين وصف ، شهادت ندادند و رسول اكرم صلّى اللّه عليه و آله آن دو را به گواهى نگرفت !
ابن رشد اندلسى در كتاب خود بداية المجتهد تأكيد دارد كه به اجماع مسلمين ، شاهد بايد عادل باشد .
هامش
( 1 ) . الاموال ( پاورقى ) ، ص 280 .