رسيده است چرا چنين كسى از فضلهء آدمى ستايش مىكند بلكه شراب گناهش بزرگتر و وعدهء عذابش بيشتر است . آيا ممكن است كسى باشد كه ديوانگى را علت غايى كار خود قرار بدهد ! آرى تو آن كسى هستى كه دست به چنين كارى زدى و به ارشاد پروردگارت گردن ننهادى ؛ از طرف ديگر ستايش از نمكين روى و موى و نيايش از وصى براى هركسى كه شعر بسرايد خوب است ليكن بايد متوجه بود كه ستايش از چنان مليحهاى براى اهل هوا خوب است و ما فقط ستايش از مولى را وسيلهء عاقبت به خير شدن در آخرت و رهايى از عذاب روز قيامت مىدانيم .
مؤلف گويد : قصيدهء بديعيه به نام « الكافية البديعية » خوانده شده است « 1 » . و اين قصيده را در ستايش از رسول اكرم ( ص ) سروده است و همانطور كه گفته شد اين قصيده مشتمل بر انواع صنايع بديع است .
من شرح آن را در قصبهء طسوج از متعلقات تبريز و در قزوين و در قسطنطنيهء روم ديدهام و گروه ديگر از ادبا نيز اين قصيده را شرح كردهاند .
يادآورى مىشود كه منظوم ساختن صنايع بديع به دست اين فاضل ابداع شده است و پس از او گروهى از ادباى خاصه و عامه اين ابتكار را از او وام گرفتند و به منظوم ساختن صنايع بديعيه پرداختند و به شرح قصايد خويش اقدام نمودند « 2 » ؛ از آن جمله است كفعمى و نيز ابو سعيد شعبان بن محمد قرشى و همچنين شيخ بدر الدّين حسن بن مخزوم طحان .
هامش
( 1 ) - در اعيان الشيعة ، ج 8 ، آمده است : شرح قصيده كه مطبوع است به « انوار الربيع فى انواع البديع » موسوم مىباشد . گويا سهو القلمى رخ داده باشد ، زيرا اين نام به شرح سيد عليخان كبير مربوط است كه در شرح قصيدهء خودش مىباشد كه به طبع رسيده است و مؤلف اعيان در همين ترجمه مطالبى با همين نام از آن نقل مىنمايد . - م .
( 2 ) - سيد عليخان در انوار الربيع مىنويسد : گمان من آن بود كه نخستين كسى كه به نظم انواع بديع پرداخته است صفى الدّين حلى است تا اينكه به شرح حال شيخ على بن عثمان اربلى دست يافتم كه لاميهاى در انواع بديع سروده بود . دانستم صفى الدّين اولين كسى نيست كه به نظم انواع بديع پرداخته باشد ، زيرا اربلى در سال 670 هجرى وفات يافته و صفى الدّين در سال 677 هجرى يعنى هفت سال پس از مرگ او متولد شده است و اما براى من مسلم نيست كه نخستين كسى كه به اين -