خليل مراتب قرائت را از عيسى بن عمر فراگرفت و او از ابو عمرو بن علا و او از عبد اللّه بن اسحاق حضرمى ، و او از ابو عبد اللّه ميمون اقرن ، و او از عنبسة الفيل و او از ابو الاسود دئلى و او از حضرت مولا على عليه السّلام فراگرفته است .
ابن شهرآشوب ، در كتاب مناقب مىنويسد : خليل بن احمد ، از عيسى بن عمرو ثقفى ، از عبد اللّه بن اسحاق حضرمى ، از ابو عمرو بن علا ، از ميمون اقرن ، از عنبسة الفيل ، از ابو الاسود دئلى ، از على عليه السّلام روايت مىكرده است ، و سيبويه علوم ادب را از وى فراگرفته است .
گويند ، پدر خليل كه احمد باشد نخستين كسى است ، كه پس از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله به نام احمد ، خوانده شده است .
خليل در سال 170 هجرى و يا سال 175 درگذشته است « 1 » .
فراهيدى ، منسوب به فراهيد است كه از پشت ازد بودهاند و فرهودى مفرد آن است و يحمدى منسوب به يحمد است كه آن هم يكى از گروه ازد ، به حساب مىآيد .
از خليل حكايت شده است كه پيوسته اين شعر را مىخواند :
و اذا افتقرت الى الذخائر لم تجد * ذخرا يكون كصالح الاعمال
هامش
( 1 ) - سيوطى در بغية الوعاة مىنويسد : علت مرگ خليل آن بود كه گفت تصميم دارم طرحى در حساب بريزم كه هرگاه با آن طرح ، كنيزكى بر قاضى وارد شود ، مظلوم قرار نگيرد در تعقيب اين انديشه وارد مسجد و ناخودآگاه سرش به ستونى خورد و بلافاصله به زمين افتاد و درگذشت . پس از مرگش او را در خواب ديدند ، پرسيدند خدا با تو چه كرد ؟ در پاسخ گفت : آنچه از خود به جاى گذارده بودم سودى به حال من نداشت و تنها مداومت من بر « سبحان اللّه و الحمد للّه و لا إله إلّا اللّه و اللّه اكبر » بود كه سودمند به حال من بود - م .