العين را براى اينكه بهتر و بيشتر قابل حفظ باشد ، خلاصه كرد و به خوبى از عهده برآمد .
مؤلف گويد : علاوه بر او ، بستى يا خاور حسينى هم به تلخيص آن اقدام كردند . ابن شهرآشوب ، در كتاب مناقب به مناسبت شمارش همگى دانشهايى كه اصل آن به حضرت مولا على عليه السّلام مىپيوندند ، مىنگارد : و از ايشان است اهل عروض . آرى ، علم عروض هم ، از پيشگاه حضرت مولا على عليه السّلام صادر شده است چه آنكه در روايت آمده است ، خليل نحوى فن عروض را از مردى از اصحاب محمّد بن على الباقر يا على بن الحسين عليهم السّلام فراگرفت و براى تبويب و تدوين آن اصولى را وضع كرد .
مؤلف گويد : حقيقت همان است كه ابن شهرآشوب ابراز داشته است « 1 » .
نجاشى در ذيل نامبردارى از على بن محمّد عدوى مىنويسد : شيخ على عدوى شمشاطى كه معاصر با شيخ صدوق بود ، كتاب العين خليل بن احمد را كه در لغت بوده ، تلخيص كرده است ، آنچنانكه مستعملات آن را ، باقى گذارد و مهملات و شواهد و مكررات آن را حذف كرد و اضافاتى نسبت به نسخههاى ديگر ، بر كتاب العين افزود .
فخر رازى ، در كتاب مناقب شافعى مىنويسد : ابو الحسن على بن قاسم خوانى ، مؤلف كتاب مختصر العين است و او از كسانى است كه در سرزمين خراسان به ابداع لغت و نحو پرداخت و در سرودههاى خود از شافعى ستايش كرد .
هامش
( 1 ) - براى كسب اطلاع بيشتر ، و واضع علم عروض به كتاب ، تأسيس الشيعة سيد ابو محمّد حسن صدر مراجعه شود - م .