اى برادر بكرى ! مگر نمىدانى كه در جنگ با كافران حربى ، آن چه در آن مكان است براى فاتحان حلال است ؛ اما در محيط مسلمانان آن چه خارج از لشكرگاه است ، محترم شمرده ميشود ؟ آرام گيريد ؛ خدا شما را رحمت كناد ! اگر در اين سخن ترديد داريد و چندين تن ، فراوان در اين مورد سخن گفته و اعتراض كردهايد ، بگوييد كه عايشه مادرتان در سهم كدام يك از شما قرار خواهد گرفت ؟ ! »
گفتند : « اى اميرالمؤمنين ! تو راست گفتى و ما خطا كرديم . تو عالمى و ما جاهليم و از خدا آمرزش ميجوييم . » مردم از هر سو بانگ برآوردند : « سخن تو درست است . خدا با تو رشد و هدايت را بر پا داشته است . »
عمار برخاست و گفت : « اى مردم ! به خدا سوگند ! اگر از وى اطاعت و پيروى كنيد ، شما را به قدر سر مويى از راه پيامبرتان گمراه نخواهد ساخت . چگونه گمراهتان كند ، در حالى كه رسول خدا ( صلى الله عليه وآله ) علم ايام زندگى و مرگ مردم و احكام قضا و داورى و نيروى تشخيص حقّ و باطل را به او عطا فرموده است ، همانند هارون نسبت به موسى ؛ كه پيامبر به او فرمود : تو نزد من همچون هارون نزد موسى هستي ، جز آن كه پس از من پيامبرى نباشد . اين فضلى است كه خداوند وى را به آن اختصاص داده ؛ زيرا پيامبرش را گرامى داشته و به او چيزى عطا نموده كه به هيچ يك از بندگانش عطا نكرده است . »
سپس على فرمود : « خدا شما را رحمت كند ! شما بايد به آن چه امر شدهايد ، عمل نماييد ! و امّا عايشه از رأى زنانه پيروى نمود . با اين حال ، هنوز حرمت اول او باقى است و حسابش با خداست . او از هر كه خواهد ، درگذرد و هر كه را خواهد ، عذاب نمايد . » ( الاحتجاج ، 1 / 246 )
خطبه مشهور امام ( عليه السلام ) در نكوهش بصره
از امام ( عليه السلام ) خطبهاى در نكوهش بصريان با شكلهاى گوناگون روايت كردهاند كه در آن ، پيشگوييهايى از وضع آينده وجود دارد . در برخى نقلهاى اين خطبه ، ستايشهايى از بصريان نيز ديده ميشود . به نظر ميرسد كه اين عبارات مربوط به بيش از يك خطبه