ابو كرب شمر يرعش بن افريقس حميرى
3 . صعب بن جبل ( غزالى در سر العالمين ) .
اما در عصر جديد مولانا ابو الكلام محيى الدين احمد آزاد ( 1958 - 1888 م ) وزير فرهنگ سابق كشور هند ( گويا به اقتباس سر سيد احمد خان مصلح معروف به مسلمان هندى مفسر معروف قرآن ) در تفسيرش به اردو به نام « ترجمان القرآن » با ادله بسيار بر آن است كه مراد از ذو القرنين ، كوروش كبير پادشاه هخامنشى است .
بارى نظريهء مولانا ابو الكلام آزاد در ايران و جهان اسلام انعكاس وسيعى يافت و يكى از مورخان معاصر استاد دكتر محمد ابراهيم باستانى پاريزى رساله او را با شرح و بسط لازم به فارسى ترجمه كرد ، و مفسران بزرگى چون علامه طباطبائى ( قدّس سرّه ) صاحب الميزان و آيت الله مكارم شيرازى صاحب تفسير نمونه و ترجمه قرآن كريم هم آن را محتمل الصدق يافتند و بعضى از قرآنپژوهان از جمله شادروان خزائمى صاحب « اعلام قرآن » نيز آن را معقول شمرد و از آن دفاع كرد . بعلاوه يكى از محققان و زبانشناسان بزرگ معاصر آقاى دكتر فريدون بدرهاى نيز كتاب محققانهاى در اثبات صدق و صحت اين نظريه تحت عنوان « كوروش كبير در قرآن مجيد و عهد عتيق » نوشت .
اما هنوز محققان ديگرى هم در ايران و جهان اسلام و اسلامشناسى هستند كه مراد از ذو القرنين را اسكندر رومى يا مقدونى و يا ديگران مىدانند ، از جمله مونتگمرى وات ( در دايرةالمعارف اسلام ، به انگليسى ، طبع لندن ) . يا آقاى دكتر حسن صفوى از محققان معاصر ايرانى كه كتابى به نام ذو القرنين كيست ؟ نوشته است . ايشان نظريهء افرادى را كه عقيده دارند ، ذو القرنين همان كوروش هخامنشى است را رد كرده و مراد از ذو القرنين را اسكندر مقدونى دانستهاند .
اما در اين ميان ، رقابت بين دو نظريه قوىتر است ، يكى نظريهاى كه مراد از ذو القرنين را اسكندر مقدونى يا رومى مىداند و ديگرى نظر يا نظريهاى كه مراد از آن را كوروش هخامنشى مىداند .
در رد احتمال اول يعنى نفى ذو القرنين بودن اسكندر ، دلايلى اقامه شده است كه
قصص القرآن (قصه هاى قرآنى) (فارسى) — صفحة 355
مساهمون: محمد أحمد جاد المولى
ص٣٥٥