« در حقيقت نعمت »
يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ
در اخبار بسيارى آمده است : از جملهى نعمتهايى كه در قيامت از آن سؤال مىشود چيزهايى است كه با قواى حيوانى و لذّتهاى دنيوى سازگارى دارد ، مانند طعام ، لباس ، خرما و آب خنك و در اخبار ديگرى از اينكه سؤال از موارد فوق باشد انكار شده و در آن اخبار آمده است كه سؤال و منّت گذاشتن در مورد نعمت صفت آدم نادان و پست است و خداوند خود از اين كار نهى كرده است و خداى تعالى متّصف به صفتى نمىشود كه آن را براى بندگانش راضى نمىشود .
بلكه نعمتى كه از آن سؤال مىشود عبارت از محمّد صلّى اللّه عليه و آله و على عليه السّلام است ، يا دوستى ما اهل بيت ، يا ولايت ما اهل بيت چنان كه در اخبار آمده است .
و تحقيق در اين مقام و جمع بين اخبار اين است كه نعمت چنانچه مكرّر گذشته است جز ولايت و هر چيزى كه متّصل به ولايت باشد چيزى نيست ، اعم از آنكه از ملايمت و سازگارهاى حيوانى باشد ، يا از موذيات و آزاردهندههاى قواى حيوانى .
و به عبارت ديگر : اعمّ از آنكه از نعمتهاى دنيوى شمرده شود يا از نعمتهاى دنيوى ، همين اندازه كه به ولايت ارتباط و بستگى دارد نعمت حساب مىشود و هر چيزى كه از ولايت منقطع شود اگر چه به صورت نعمت باشد ، نكبت به حساب مىآيد و هر كس كه متّصل به ولايت باشد مهمان خداى تعالى مىشود و تمام نعمتهاى صورى و