قوت نمىشود و طبق عمل آنان جزاى آنان را مىدهد .
و از امام صادق عليه السّلام آمده است : مرصاد پلى است بر صراط كه اگر بندهاى از بنده ديگر مظلمهاى به گردن داشته باشد از آنجا ردّ نمىشود .
فَأَمَّا الْإِنْسانُ إِذا مَا ابْتَلاهُ رَبُّهُ فَأَكْرَمَهُ وَ نَعَّمَهُ
گويى كه گفته است : اين حال رحمان است ، امّا انسان ، وقتى خداوند او را آزمايش كند و او را اكرام نمايد و نعمت دهد ، مىگويد : پروردگار من مرا اكرام كرد .
فَيَقُولُ رَبِّي أَكْرَمَنِ
اين جمله خبر « انسان » است و لذا فقط « فاء » را كه بعد از « أمّا » مىآيد بر آن داخل كرد . و
« إِذا مَا ابْتَلاهُ »
در تقدير مؤخّر است ، يعنى ، با نعمت خوشحال مىشود و گمان مىكند كه نعمت كرامتى از جانب خدا براى اوست در حالى كه گاهى نعمت بلا و عذاب است .
وَ أَمَّا إِذا مَا ابْتَلاهُ فَقَدَرَ عَلَيْهِ رِزْقَهُ فَيَقُولُ رَبِّي أَهانَنِ
چون انسان نعمت را منحصر در نعمتهاى صورى مىداند و گمان مىكند كرامت و نعمت و عزّت فقط در نعمتهاى صورى است ، لذا چون او را بيازمايد و روزيش را تنگ گرداند ، مىگويد : خدا مرا خوار داشته است .
كَلَّا
ردع و منع از اين گمان و خيال است كه برخى توسعه و سختى در زندگى را وابسته به فعل انسان نمىدانند ، لذا مىگويد :
توسعه و سختى آنچنان نيست كه شما گمان مىكنيد .
بَلْ لا تُكْرِمُونَ الْيَتِيمَ وَ لا تَحَاضُّونَ عَلى طَعامِ الْمِسْكِينِ
بلكه از اين روست كه يتيم را ارجمند نمىداريد و با ميل و