لفظ « حريق » اسم احتراق است ، يعنى ، داراى عذابى هستند كه مسبّب از احتراق و سوختن است ، يا مقصود عذابى است كه آن نفس احتراق و سوختن است و مقصود اين است كه آنان در جهنّم عذاب مارها و عقربها و حميم و زقّوم را دارند و براى آنانست عذاب سوختن .
يا مقصود از كسانى كه مؤمنين را اذيت كردند اصحاب اخدود مىباشند و مقصود از عذاب حريق سوختن آنان با آتش اخدود است .
زيرا چنانچه گفته شده كفّار هنگامى كه مؤمنين را به آتش مىانداختند مؤمنين بدون آنكه درد آتش و سوختن را احساس كنند داخل بهشت مىشدند و آتش بر خود كفّار برمىگشت و آنان را مىسوزانيد .
إِنَّ الَّذِينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ
جواب سؤال مقدّر از حال مؤمنين است كه ( امّا حال آنها كه ايمان آوردند و عمل صالح حاصل از ايمان از ايشان پديدار شد ، چنين است ) .
لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ ذلِكَ الْفَوْزُ الْكَبِيرُ
بيان جارى شدن نهرها از زير بهشتها در آخر سورهى آل عمران در تفسير
« فَالَّذِينَ هاجَرُوا وَ أُخْرِجُوا »
گذشت .
إِنَّ بَطْشَ رَبِّكَ لَشَدِيدٌ
خطاب به محمّد صلّى اللّه عليه و آله است يا به هر كسى كه خطاب در مورد او ممكن باشد .
و اين جمله در مقام تعليل عذاب كفّار و تنعّم مؤمنين است و آوردن لفظ « بطش » و حكم بر شدّت آن اشعار به شدّت عذاب است ، زيرا بطش عبارت از گرفتن به زور و از روى سلطنت و سيطره است .
يعنى مؤاخذه و سيطره پروردگارت شديد است .