را شنيدى و شنيدى كه به كفّار از آنان چه شد و بر آنان چه گذشت و چگونه مؤمنين مورد اكرام و عزّت قرار گرفتند .
فِرْعَوْنَ وَ ثَمُودَ
داستان فرعون و ثمود .
اسم رئيس بر جماعت به نحو مجاز اطلاق شده يا در تقدير « جنود فرعون و ثمود » گرفته شده ، يعنى ، اين داستان را كه شنيدى تامّل و نظر كن تا ببينى به كافرانشان چه شد و به مؤمنين آنان چه گذشت ، تا به وعد و وعيد خدا يقين پيدا كنى .
بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي تَكْذِيبٍ
بلكه چنين نيست كه كفّار حكايات جنود و لشكركشى به پيامبران را نشنيده باشند ، بلكه آنان جز تكذيب كارى ندارند و كسانى كه چنين باشند اگر همه سرگذشت كفّار و مؤمنين گذشتگان را ببينند باز هم اقرار و تصديق نمىكنند .
چون آنان جز تكذيب كارى ندارند ، كه آنان از دار علم و تصديق محجوب هستند و روى همين جهت است كه تو و كتاب تو را تكذيب مىكنند .
وَ اللَّهُ مِنْ وَرائِهِمْ مُحِيطٌ
و خداوند از پشت سرشان بر آنان احاطه دارد ، چون آنان سرشان را وارونه گرفتند و به خدا پشت كردند و چون احاطهى خدا از پشت سر آنانست ، پس آنان خدا و احاطهى او را نتوانند ديد .
و چون از قول خدا :
« بَلِ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي تَكْذِيبٍ »
استفاده شد كه محمّد و كتاب و رسالت او را تكذيب كردند ، لذا خداى تعالى فرمود :
تكذيب آنان نسبت به تو و كتاب تو ناشى از برهان و تكذيب بجا نيست ، چون كتاب تو كاذب نيست .