« يومئذ » تأكيد
« يَوْمَ يَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِيهِ »
مىباشد و آن متعلّق به لفظ « يغنيه » مىباشد ، يا
« يَوْمَ يَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِيهِ »
ظرف « جاءت » يا ظرف فعل « اذكر » محذوف است ، و « يومئذ » متعلّق به « يغنيه » مىباشد .
وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ مُسْفِرَةٌ
رخسارهايى در آن روز روشن و نوردهنده است .
ضاحِكَةٌ مُسْتَبْشِرَةٌ
خندان و بشارتدهنده ، چون آنچه را كه خداوند براى آنان آماده كرده است ، مىبينند .
وَ وُجُوهٌ يَوْمَئِذٍ عَلَيْها غَبَرَةٌ
و چهرههايى در آن زمان غبارآلود است ، چه ، لفظ « الغبرة » با حركت به معناى غبار است .
تَرْهَقُها قَتَرَةٌ
در حالى كه صورت آنان را تيرگى و سياهى كه ناشى از شدّت هول و ترس قيامت است پوشانيده است و « القتر » و « القترة » با حركت و « القترة » با فتحه و سكون به معناى غبار يا آلودگى به غبار است .
و بعضى گفتهاند : « الغبرة » چيزى است كه از آسمان به زمين مىافتد و « القترة » چيزى است كه از زمين به آسمان بالا مىرود .
و اين معناى مناسب طرز ادا كردن دو لفظ است آنچنانكه خدا فرموده : « عليها غبرة ترهقها قترة » .
أُولئِكَ هُمُ الْكَفَرَةُ
آنان در علوم خويش كافرند .
الْفَجَرَةُ
و در اعمالشان فاجرند ، بنابراين آنان در هر دو قوّهى علّامه و عمّاله ناقص هستند .