جائز است هرگاه نفوس از سراى علم پشت كند به گمان افتد ، لذا در كتاب و اخبار به آن ظنون ناميده مىشود ، حال اگر به علم رو كند ظنون و گمانهايش معلوم مىشود ، بلكه از علوم نيز شريفتر مىگردد و به يقين مىرسد .
مراتب يقين را متذكّر شده و عبارتهاى دلنشينى ارايه مىكنند كه اميد است خوانندگان محترم بر كسب فيوضات بايسته نايل آيند .
مراتب سهگانه يقين
1 - علم اليقين و آن ادراك شيئى است با صورتى كه در نفس حاصل است به وسيلهى ديدن و شهود آثار آن شيئى ، يا يافتن آن شيئى در وجود خودش .
2 - عين اليقين و آن مشاهده كردن عين آن چيز است .
3 - حقّ اليقين و آن محقّق شدن به آن شيئى است .
و معناى آيه اين است : اگر شما در دنيا علم يقين داشتيد منجَر مىشد كه در دنيا جهنّم را ببيند ، زيرا گمان شما را به علم و علم به رزيت و رزيت به معاينه و معاينه به تحقّق مىرساند .
و تفصيل تمام و كامل مراتب ظنّ و علم و يقين گذشت و نيز در سورهى بقره در ضمن قول خداى تعال :
وَ لَبِئْسَ ما شَرَوْا بِهِ أَنْفُسَهُمْ لَوْ كانُوا يَعْلَمُونَ
فرق بين علم اخروى و علم دنيوى گذشت .
در تفسير
ثُمَّ لَتُسْئَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ
مرقوم فرمودهاند : در اخبار بسيارى آمده است : از جملهى نعمتهايى كه در قيامت از آن سؤال مىشود چيزهايى است كه با قواى حيوانى و لذّتهاى دنيوى سازگارى دارد ، مانند طعام ، لباس ، خرما و آب خنك و در اخبار ديگرى از اينكه سؤال از موارد فوق باشد انكار شده و در آن اخبار آمده است كه سؤال و منّت گذاشتن در مورد نعمت صفت آدم نادان و پست است و خداوند خود از اين كار نهى كرده است و خداى تعالى متّصف به صفتى نمىشود كه آن را براى بندگانش راضى نمىشود .
بلكه نعمتى كه از آن سؤال مىشود عبارت از محمّد صلّى اللّه عليه و آله و على عليه السّلام است ، يا دوستى ما اهل بيت يا ولايت ما اهل بيت چنان كه در اخبار آمده است .