« طامّه » عبارت از مصيبتى است كه از همهى مصيبتها بالاتر است و قيامت يك مصيبت بزرگ است كه بر جميع مصيبتها غلبه مىكند .
يَوْمَ يَتَذَكَّرُ الْإِنْسانُ ما سَعى
انسان در قيامت آن چه را كه عمل كرده به ياد مىآورد ، چون روز قيامت روز يادآورى است و دار آخرت دار ذكر است ، پس انسان هر چه عمل كرده در آن روز به ياد مىآورد ، بدين معنا كه آثار آن عملها را بر خود مشاهده مىكند و عملها را مىرسند و جزاى آنها را نيز مشاهده مىكند .
وَ بُرِّزَتِ الْجَحِيمُ لِمَنْ يَرى
و دوزخ براى كسى كه آن را مىبيند ، آشكار شود يا براى كسى كه شأن او ديدن جهنّم است دوزخ آشكار شود ، چه بعضى اصلا جهنم را نمىبينند و شأن آنان ديدن جهنّم نيست .
فَأَمَّا مَنْ طَغى
طغى يطغو از باب نصر و طغى يطغى از باب منع ، يعنى ، امّا كسى كه از طاعت خارج مىشود .
وَ آثَرَ الْحَياةَ الدُّنْيا
و زندگى دنيا را بر زندگى اخروى ترجيح دهد .
فَإِنَّ الْجَحِيمَ هِيَ الْمَأْوى
مأوى و مسكن او جهنّم است .
وَ أَمَّا مَنْ خافَ مَقامَ رَبِّهِ
و هر كه از مقام خودش نزد پروردگارش بترسد ، يا بترسد كه خداوند به حساب او رسيدگى كند ، يا از محلّ حسابرسى پروردگارش بترسد و يا پروردگارش را متمكّن ، قادر و توانا هنگام حساب بداند .
وَ نَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوى
و نفس خويش را از هوا و هوس باز دارد .