خداوند شما و آسمان را خلق نمود ، پس چگونه از خلقت و آفريدن مجدّد شما عاجز خواهد بود ؟ ! كلّ اين عبارت جواب سؤال مقدّر يا حال است .
رَفَعَ سَمْكَها
جهت مرتفع آسمان را بالا برد .
فَسَوَّاها
آسمان را با جميع آنچه كه در آن است و جميع آنچه كه در آن مصالح بندگان است آفريد و تكميل نمود .
وَ أَغْطَشَ لَيْلَها
و شب آن را تاريك قرار داد .
وَ أَخْرَجَ ضُحاها
از شب روز را بيرون آورد و يا روز را ظاهر نمود .
و نسبت شب و روز به آسمان بدان جهت است كه آسمان مبدأ آن دو است و اين جمله تفصيل « سوّاها » مىباشد كه تتميم و تكميل آسمان به همان چيزهايى است كه بعد از آن ذكر شد .
وَ الْأَرْضَ بَعْدَ ذلِكَ دَحاها
بعد از بناى آسمان و بالا بردن جهت آن و تاريك كردن شب و بيرون آوردن روز آن .
و « دحو الأرض » عبارت از بسط و گسترش زمين است .
بدان كه آسمان عالم كبير تقدّم بر زمين عالم كبير ندارد و آنچه كه در آيات و اخبار وارد شده مبنى بر تقدّم خلق زمين بر آسمان يا تقدّم آسمان بر زمين بايد تاويل شود ، چون بين زمين و آسمان عليّت نيست ، چون كه عليّت بين اجسام جائز نيست ، چنانچه در محلّ خويش مقرّر گشته است .
و لذا گفته شده : مقصود از قول خداى تعالى : « بعد ذلك » « مع ذلك » است ، يعنى ، با بناى آسمان و زمين را گسترانيد .