مصدر است و ضدّ هبوط است ، يا عقبهى سخت و پرمشقّتى است ، يا كوهى است در جهنّم .
و معناى آيه اين است : من او را بر صعود وادار و حمل مىكنم كه شناختن آن براى او ممكن نباشد و انسان نتواند آن را تحمّل نمايد يا او را بر كوهى كه در جهنّم معروف است حمل مىكنم ، يا او را بر عقبهى دشوار و بزرگى مبتلا مىسازم .
بعضى گفتهاند : آن كوهى از سنگ صاف و صيقلى است كه در آتش قرار گرفته ، او را وادار مىكنند تا بالاى آن سنگ برود وقتى به بالاى آن سنگ رسيد به پايين و ته آن سنگ سرازيرش مىكنند ، اين عمل همين طور تكرار مىشود و دائما به همين منوال مىماند و از جلو با زنجيرهاى آهنين او را مىكشند و از عقب با گرزهاى آهنين مىزنند و اين كار در طول چهل سال تكرار مىشود .
إِنَّهُ فَكَّرَ
او دربارهى قرآن و در آنچه كه مىخواهد در ردّ و طعن بر قرآن بگويد فكر كرد .
وَ قَدَّرَ
و در نفس خود آنچه را كه مىخواند بگويد اندازهگيرى مىكرد .
روايت شده كه وقتى آيهى « حم تنزيل الكتاب من اللّه العزيز العليم غافر الذّنب و قابل التّوب شديد العقاب » بر رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نازل شد مسجد آمد و وليد بن مغيره نزديك او بود و قرائت رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله را مىشنيد ، وقتى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله فهميد كه وليد خواندن او را مىشنود قرائت آيه را تكرار كرد .
وليد از مجلس بيرون رفت و نزد قومش بنى مخزوم آمد و گفت :