است ، يعنى انسان بالطّبع حرص و آزش شديد و صبرش اندك است .
و قول خداى تعالى :
إِذا مَسَّهُ الشَّرُّ جَزُوعاً
لفظ « إذا » ظرف « جزوعا » است ، « جزوعا » و « منوعا » بدل تفصيلى از « هلوعا » است و « هلوعا » حال مقدّر است يا محقّق است .
يا « جزوعا » خبر « كان » مقدّر است و لفظ « إذا » ظرف « كان » يا ظرف شرط مىباشد .
وَ إِذا مَسَّهُ الْخَيْرُ مَنُوعاً
مقصود از شرّ هر چيزى است كه ملائم و سازگار طبع انسان نباشد و مقصود از خير هر چيزى است كه ملائم و سازگار با طبع باشد .
إِلَّا الْمُصَلِّينَ
در اوّل بقره بيان نماز و مراتب آن گذشت .
الَّذِينَ هُمْ عَلى صَلاتِهِمْ دائِمُونَ
بدان كه صلاة و نماز اسم هر چيزى است كه با آن توجّه به خدا حاصل شود و لذا هيچ شريعتى نبود مگر آنكه نماز در آن شريعت وجود داشت .
و به عبارت ديگر : نماز عبادت از آراسته شدن به زيور اوصاف روحانيّين است ، چنانچه زكات اسم تبرّى و بيزارى از هر چيزى است كه بايد از آن بيزارى جست و لذا در هر شريعتى زكات بوده ، نماز قالبى بر حسب اذكار و افعال در شرايع مختلف بوده است .
چون شريعت محمّد صلّى اللّه عليه و آله كاملترين شريعتهاست نماز قالبى نيز در شريعت او كاملترين نمازهاست و مشتمل بر عبادتهاى جميع اصناف ملايكه است يعنى آن ملايكه كه ايستادهاند ، بدون نگاه به هيچ طرف عبادت مىكنند و ملايكهاى كه در حال ركوع و سجودند .
و نيز مشتمل است بر نماز جميع اصناف مواليد از طبايع منطبعه ،