اين است كه انسان بگويد : من به سوى خدا توبه مىكنم ، يا به سوى خدا توبه كردم ، يا به نبىّ يا ولىّ زمان خود رجوع كند و به دست او بيعت كند ، بيعت عامّ يا بيعت خاصّ .
و بر گناهان قالبى پشيمان شود ، بر رذايل نفسانى نادم باشد ، بر عقائد باطل نادم گردد ، از لحاظ نسبت افعال يا صفات با وجود به خودش برگردد ، بر رنگارنگ شدن در مقاماتش نادم باشد و طلب تمكين نمايد و به خدا بازگشت نمايد « 1 » .
سورهى الملك
در تفسير آيهى
لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا
مرقوم فرمودهاند : . . . و خوب بودن عمل با نيّت خوب و كامل محقّق مىشود و نيّت خوب با عقل كامل تحقّق پيدا مىكند و لذا در اخبار متعدّد وارد شده : مقصود اين است كه معلوم شود عقل كدام يك كاملتر و تمامتر است .
از امام صادق عليه السّلام روايت شده كه فرمود : منظور اين نيست كه عمل كدام يك بيشترست ، بلكه مقصود اين است كه عمل كدام يك به صواب و واقع نزديكترست و صواب بودن عمل عبارت از خداترسى و نيّت صادق است ، سپس فرمود : باقى ماندن بر عمل تا آنجا كه عمل خالص شود سختتر از اصل عمل است .
و عمل خالص آن است كه بخواهى جز خدا كسى تو را حمد نكند و نيّت برتر از عملست ، آگاه باشيد كه نيّت همان عمل است ، سپس اين قول خدا را تلاوت نمود :
قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلى شاكِلَتِهِ
هر كس طبق نيّت خودش عمل مىكند « 2 » .
در تفسير آيهى
أَ فَمَنْ يَمْشِي مُكِبًّا عَلى وَجْهِهِ أَهْدى أَمَّنْ يَمْشِي سَوِيًّا عَلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ
بدون انحراف از مقصد .
از امام كاظم عليه السّلام از اين آيه سؤال شد فرمود : خداوند مثل زده است ، كسى
هامش
( 1 ) صفحات 236 همين جلد .
( 2 ) صفحات 245 و 246 همين جلد .