بلا و عذاب است چه بيشتر اوقات لفظ « يوم » در اين معناى استعمال مىشود ، يا مقصود روز مرگ يا روز قيامت است و ضمير مجرور « له » به صاحب آن روز يا به عذاب او بر مىگردد ، يعنى صاحب آن روز هيچ برگشتى به دنيا ندارد ، يا هيچ نمىتواند عذاب را از اهل خويش دفع كند ، يا هيچ چارهاى ندارد و نمىتواند آن را به تأخير اندازد .
[ ما لَكُمْ مِنْ مَلْجَإٍ يَوْمَئِذٍ وَ ما لَكُمْ مِنْ نَكِيرٍ ]
در آن روز هيچ پناهگاهى نداريد و هيچ نمىتوانيد آن را انكار نماييد .
يا كسى نمىتواند آن عذاب و بلا را كه شما در آن گرفتار هستيد انكار نمايد و عذاب را از شما دفع كند يا شما را در اين مورد يارى دهد .
[ فَإِنْ أَعْرَضُوا ]
خطاب را از سوى كفّار به سوى محمّد صلّى اللّه عليه و آله برگردانيد و فرمود : اى رسول خدا اگر آنان روى برگردانند .
[ فَما أَرْسَلْناكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظاً ]
از اعراض و روى گردانيدن آنان اندوهناك مباش كه تو را براى نگهبانى و حفاظت آنان نفرستاديم .
[ إِنْ عَلَيْكَ إِلَّا الْبَلاغُ ]
بر تو جز رساندن پيام چيزى نيست و پيام را نيز رساندى .
[ وَ إِنَّا إِذا أَذَقْنَا الْإِنْسانَ مِنَّا رَحْمَةً ]
مقصود از رحمت ، نعمت دنيوى يا نعمت اخروى است از قبيل علوم و الهامها و مكاشفههاست . يعنى اگر به انسان اينگونه نعمتها را بچشانيم .
[ فَرِحَ بِها ]
به آن نعمت خوشحال مىشود ، خوشحالى او از جهت صورت نعمت است ، نه از جهت نعمت دادن ما .
زيرا تا چندى كه نفس انسانى در وجود انسان حاكم است نظر به