نَجْعَلْهُما تَحْتَ أَقْدامِنا
كفّار مىگويند : خدايا آنان كه ما را گمراه كردند به ما نشان بده تا آنها را زير پاهايمان بگذاريم ، كه از آنها انتقام بگيريم .
لِيَكُونا مِنَ الْأَسْفَلِينَ
تا از حيث خوارى و ذلّت و مكان در پائين قرار بگيرند .
إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ
جواب سؤال مقدّر است ، گويا كه گفته شده : اين حال كافرين و منافقين است ، پس چگونه است حال مؤمنين به ولايت و اقراركنندگان به خلافت الهى ؟ پس فرمود :
إِنَّ الَّذِينَ قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ
فرمود :
قالُوا رَبُّنَا اللَّهُ
يعنى گفتند :
پروردگار ما خداست ، نفرمود : دانستند ، يا يقين كردند ، يا مشاهده كردند ، تا اشاره به اسلام و بيعت عامّ نبوى باشد ، تو را با اسلام و بيعت عام جز اقرار به اينكه خدا پروردگار است حاصل نمىشود ، اگر اعتقاد به آن حاصل شود آن اعتقاد ناشى از علوم نفس است كه از معلومات نفس جدا و منفكّ است ، از آن تعبير به ظنون و گمانها مىشود ، چنانچه در طىّ بيانات گذشته اشاره به اين مطلب نمودهايم .
و در اخبار وارد شده كه اسلام اقرار به زبان است ، نه ايمان .
ثُمَّ اسْتَقامُوا
سپس اعتدال و ميانهروى را گرفتند ، اعتدال نسبى حاصل نمىشود مگر با بيعت ايمانى ولوى خاصّ ، چنانچه اعتدال حقيقى كه عبارت از خروج از كجى در جميع مراتب است حاصل نمىشود مگر با همان بيعت و عمل به شروط آن .
پس اگر مقصود از اعتدال اعتدال نسبى باشد مراد از