لذا محمّد صلى اللّه عليه و آله نسبت به كسى كه با او ، بيعت عامّ يا خاصّ نمايد ، سزاوارتر از ساير فعليّتهايى است كه به او نسبت داده مىشود ، كه نفس بيعتكننده نيز يكى از ساير فعليّتهاست ، در نتيجه نبىّ صلى اللّه عليه و آله به مؤمنين سزاوارتر از خود آنها مىباشد در جميع چيزهايى كه به آنها نسبت داده مىشود ، مانند اعمال و اقوال و احوال و اخلاق و احكام و آلام و گمان نبرى كه محمّد صلى اللّه عليه و آله در اين صورت نسبت به گناهان آنها نيز سزاوارتر است ، زيرا معاصى ناشى از حدود و نقايص است ، حدود و نقايص ناشى از فعليّتهاى سابق بوده و بازگشت آن به عدمها است ، نه به فعليّتها .
و لذا خود آنها به فعليّتهاى سابق و به حدود و نقايص سزاوارتر از فعليّت اخير مىباشند و در سوره بقره در قول خدا :
وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً
تحقيق و تفصيل كاملى از ولادت روحانى گذشت .
از اينجا معلوم مىشود كه خلفاى محمّد صلى اللّه عليه و آله كه مأمور به گرفتن بيعت عامّ يا خاصّ از مردم بودهاند نسبت به بيعتكنندگان سزاوارتر از خودشان بودهاند مثل محمّد صلى اللّه عليه و آله و براى مؤمنين پدر بودهاند بدون فرق .
و لذا وارد شده : ائمّه عليهم السّلام بعد از محمّد صلى اللّه عليه و آله به مؤمنين سزاوارتر از خودشان بودهاند مثل محمّد صلى اللّه عليه و آله .
وَ أَزْواجُهُ أُمَّهاتُهُمْ
امام صادق عليه السّلام در اينجا خوانده است : ( و هو أب لهم ) . « 1 »
هامش
( 1 ) . تفسير قمّى ج 2 ص 175 - 176 .