داشته باشد ، پس اين گفتار شما در ترتّب احكام شرعى تأثير ندارد .
وَ اللَّهُ يَقُولُ الْحَقَّ
و خداوند حقّ مىگويد ، يعنى چيزى را كه در واقع و نفس الامر حقيقتا ثابت باشد به نحوى كه بايد به آن معتقد بود .
وَ هُوَ
يعنى خدا ، نه غير خدا .
يَهْدِي السَّبِيلَ
راه را به سوى حقّ رهنمون مىشود .
ادْعُوهُمْ لِآبائِهِمْ
فرزندان را به نام پدرانشان بخوانيد ، يعنى بگوييد زيد بن حارثه و به نام ديگران نخوانيد اگر چه ديگران آنان را فرزند خوانده خود بدانند .
هُوَ أَقْسَطُ عِنْدَ اللَّهِ
آن عادلترست بدون آنكه شايبه ظلم و تجاوز از حقّ در آنان باشد .
فَإِنْ لَمْ تَعْلَمُوا آباءَهُمْ فَإِخْوانُكُمْ فِي الدِّينِ
اگر پدران آنان را ندانستيد آنان را برادران دينى خود بخوانيد .
وَ مَوالِيكُمْ
و آنها را دوستان خود بخوانيد .
وَ لَيْسَ عَلَيْكُمْ جُناحٌ فِيما أَخْطَأْتُمْ بِهِ
اگر خطا و اشتباه كرديد باكى بر شما نيست .
يعنى اگر قبل از نهى ، يا بعد از نهى به سبب فراموشى نهى يا به سبب عادت زبانى ، آنها را به نام غير پدرانشان صدا كرديد .
وَ لكِنْ ما تَعَمَّدَتْ قُلُوبُكُمْ
ولى دلهاى شما متعمّدا چنين كارى نكرده باشد .
يا لفظ
ما تَعَمَّدَتْ قُلُوبُكُمْ
مبتداست ، خبر آن محذوف است .
وَ كانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحِيماً
چون خداوند بخشنده مهربان