معناى ( أذكر إذ آتينا لقمان الحكمة ) و
وَ إِذْ قالَ
است .
لُقْمانُ لِابْنِهِ وَ هُوَ يَعِظُهُ يا بُنَيَّ لا تُشْرِكْ بِاللَّهِ
هنگامى كه لقمان به پسرش پند مىداد گفت : به خدا شرك مياور ، اهميّت مواعظ و آثار حكمت لقمان اين بود كه نهى از شرك آوردن را مقدّم قرار داد ، چون توحيد اصل همهى پندها و اساس جميع انواع حكمتهاست .
إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ
كه شرك ظلمى بزرگ است ، چون خداى تعالى آن را نمىبخشد و پايينتر از آن را مىبخشد ، چه ، ظلم بنده بر خودش را كه در اثر تقصير او در حقوق خدا پيش آمده خداوند مىبخشد ، ظلم بنده به ديگران در مال يا بدن يا ناموس را به حال خود وانمىگذارد ولى چنين نيست كه خداوند هرگز آن را نبخشد بلكه بعد از دور شدن و بد شمردن آن بخشيده مىشود ، بر خلاف شرك ، كه آن ناشى از انانيّت نفس است ، مادامىكه نفس انانيّت دارد خداوند آن را نمىبخشد ، پس بزرگترين اقسام ظلم همين قسم است .
وَ وَصَّيْنَا الْإِنْسانَ بِوالِدَيْهِ
انسان را سفارش كرديم به پدر و مادرش احسان كند ، چه اين عبارت در اين معنا استعمال مىشود و در سورهى بقره و سورهى نساء در تفسير قول خدا :
وَ بِالْوالِدَيْنِ إِحْساناً
بيان والدين و احسان به آن دو ، اقسام والدين گذشت .
حَمَلَتْهُ أُمُّهُ وَهْناً
انسان را مادرش حامله شده و با اين حمل سست و ضعيف مىشود .
عَلى وَهْنٍ
ضعف بر روى ضعف و سستى بر روى سستى ،