وَ لِيَتَمَتَّعُوا
و در حيات فانى متمتّع گردند و لذّت ببرند ، چون كسى كه متذكّر نعمتهاى خدا و نعمت دادن او باشد تمتّع و لذّت بردن با لذايذ حيوانى براى او ميسّر نمىشود .
فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ
پس به زودى عقوبت شرك آوردن و و بال تمتّع در حيات حيوانى را خواهند دانست ، يا به زودى خواهند دانست كه كار آنان خطا و وزر و و بال بوده است .
أَ
آيا اهل مكّه به نعمتهاى خدا كافر مىشوند و به او شرك مىآورند ؟
وَ لَمْ يَرَوْا أَنَّا جَعَلْنا حَرَماً آمِناً
آيا نمىبينند كه ما مكّه را براى آنان حرم امن قرار داديم ، چه اهل حرم از قديم و جديد با قرارداد بين مردم از صدمات كه بر ساير شهرها و بر ساير عربها وارد مىشد ايمن بودهاند و با مشيّت و خواست خدا از تعرّض متعرّضين نيز در امان ماندهاند ، مانند تعرّض پادشاه يمن جهت خراب كردن حرم ( كه در سوره فيل خواهد آمد ) .
وَ يُتَخَطَّفُ النَّاسُ مِنْ حَوْلِهِمْ
در حالى كه از اطراف حرم مردم را با كشتن و اسارت مىربايند .
أَ
آيا هواهاى خود را پيروى مىكنند ؟
فَبِالْباطِلِ يُؤْمِنُونَ
پس آيا آنان به باطل ايمان مىآورند ؟ كه باطل عبارت است از اوّلا هوا و هوس آنان ثانيا شياطين ثالثا ، بتها و ستارگان يا شركاى ولايت .
وَ بِنِعْمَةِ اللَّهِ يَكْفُرُونَ
و به نعمت خدا كه عبارت است از امن قرار دادن حرم براى آنان ، يا همهى نعمتهاى خدا ، يا ولايت