ولايت محقّق نمىشود .
لَمَّا جاءَهُ
آن هم در وقتى كه حقّ از جانب نبىّ وقتش براى او پيش آمد بدين گونه كه او را نصب كرد و براى ولىّ امر بودن تعيين نمود ( زيرا با آن نصب حقّ مىشود و تكذيب او كفر است ) .
أَ لَيْسَ فِي جَهَنَّمَ مَثْوىً لِلْكافِرِينَ
جواب سؤال مقدّر است ، گويا كه گفته شده : چگونه است حال مفترى و دروغگو ؟ و جاى او در كجاست ؟
پس فرمود : حال او چنين است كه او كافر است ، چون شخص مادامىكه حقّ و وجههاى آن را كافر نشود و نپوشاند افترا نمىبندد و تكذيب نمىكند .
و چون چنين كرد كافر شده و جاى هر كافرى جهنّم است ، ولى خداى تعالى مطلب را با اين عبارت ادا كرد تا آن را تأكيد نمايد و اشعار به اين باشد كه كفر مانند مفترى و مكذّب احتياج به بيان ندارد .
وَ الَّذِينَ جاهَدُوا
عطف بر قول خدا :
وَ مَنْ أَظْلَمُ
چون معناى آن اين است : كسى كه مجاهدت در راه ما را ترك كند ، مستبدّ به رأيش باشد و به انانيّتش متوسّل گردد ، انانيّتش را با افترا بر ما و تكذيب حقّ تقويت نمايد چه كسى او را ظالمتر است و كسانى كه با قتال ظاهر يا با قتال باطن در راه ما مجاهده كردند ، يا خودشان را خسته كردند ، يا در كوشش و خستگى به آخر رسيدند .
فِينا
در طلب ما ، يا در محبّت ما ، يا در راه ما كه با توسّل به جانشينان ما هدايت مىشوند يا با بزرگداشت ما يا در توسّل به ما