وَ يَوْمَ يُنادِيهِمْ
عطف بر ما قبلش مىباشد . يعنى و نيز روزى كه به آنان ندا در دهد .
فَيَقُولُ ما ذا أَجَبْتُمُ الْمُرْسَلِينَ
و خداوند به مشركين مىگويد : رسولان و فرستادگان ما را چه جواب داديد آن وقت كه شما را به سوى خدا و قبول رسالت خويش فرا خواندند ؟ و مقصود از مرسلين اعم از رسولان و جانشينان آنان است .
فَعَمِيَتْ عَلَيْهِمُ الْأَنْباءُ
لفظ
فَعَمِيَتْ
از ( معامى ) و ( اعماء ) زمينهايى است كه از آنها اثرى نمانده و علامتى در اذهان ندارند ، اخبار در اينجا به زمين تشبيه شده است و از بين رفتن اخبار از دلها تشبيه به عدم آبادانى و عدم علامت و نشانى از آن .
يا جمله مقلوب است ، بدين معنا كه اخبار كور شدهاند يعنى آنان نسبت به اخبار كور شدهاند تا اشعار به انقلاب و دگرگونى احوالشان باشد گويا كه آنان تميز ندارند و فرق دو جمله را نمىفهمند كه گفته شود : آنان نسبت به اخبار كور شدهاند ، يا اخبار نسبت به آنان كور شده است و در اين جمله ايهام اين مطلب است كه كورى آنان آن قدر شديد است كه به اخبار نيز سرايت كرده است .
يَوْمَئِذٍ فَهُمْ لا يَتَساءَلُونَ
آنان در آن روز هيچ سؤال و جواب نكنند ، چون سؤال و جواب نمىشود مگر پس از ظهور آثار اخبار در اذهان .
فَأَمَّا مَنْ تابَ
و امّا كسى كه از شرك به ربوبيّت يا ولايت توبه كند و توبهاش به دست ولىّ امرش باشد
وَ آمَنَ
و با قبول ولايت ولىّ امر در ضمن بيعتش ايمان آورد اميد است كه