هُمْ وَ الْغاوُونَ وَ جُنُودُ إِبْلِيسَ
ايشان و گمراهان ( ديگر ) در آن سرنگون شوند و همچنين سپاهيان ابليس همگى .
از فرزندان آدم و فرزندان جنّ ؛ پس از قبيل ذكر عامّ است بعد از خاصّ يا از فرزندان جنّ عطف از قبيل عطف مباين است .
أَجْمَعُونَ قالُوا وَ هُمْ فِيها يَخْتَصِمُونَ
يعنى پرستندگان ، پرستيدهشدگان غير خدا « الآلهة » و پيروان شياطين در حالى كه در آنجا با همديگر ستيزه مىكنند گويند :
تَاللَّهِ إِنْ كُنَّا لَفِي ضَلالٍ مُبِينٍ إِذْ نُسَوِّيكُمْ بِرَبِّ الْعالَمِينَ
به خدا ما در گمراهى آشكار بوديم .
چرا كه شما را با پروردگار جهانيان برابر مىشمرديم .
يعنى ربّ مضاف كه او على عليه السّلام است بنابراين مراد از شرك ، شرك به ولايت مىباشد .
وَ ما أَضَلَّنا إِلَّا الْمُجْرِمُونَ
و جز گناهكاران كسى ما را گمراه نكرد ؛ يعنى گذشتگانى ما بر آنان اقتدا كرديم ، يا كسانى كه همانند خودمان بودند ما را به خودشان مغرور كردند و يا خدايان دروغينى كه ما را فريفتند يا شياطين .
فَما لَنا مِنْ شافِعِينَ وَ لا صَدِيقٍ حَمِيمٍ
حال هيچ شفيعى نداريم . و نه دوستى مهربان حمايتكننده .
براى اينكه تمامى نسبتها و دوستىها قطع مىشوند مگر