نماز و بپاداشتن آن و زكات و ادا كردن آن گذشت .
وَ أَمَرُوا بِالْمَعْرُوفِ وَ نَهَوْا عَنِ الْمُنْكَرِ
در سورهى بقره در ضمن تفسير قول خداى تعالى :
أَ تَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبِرِّ
بيان كافى و وافى امر به معروف و نهى از منكر را گذرانديم .
و چون معاملهى عبد كامل بين او بين خدا منحصر در نماز و زكات است چنانچه در آنجا گذرانديم ، معاملهى عبد كامل بين او و بين بندگان منحصر بر امر به معروف و نهى از منكر است .
در صورتى كه امر و نهى تعميم داده شود به قولى و فعلى با صراحت يا التزام تا شامل احسانها و تحيّتها و نصيحتها بشود و روى اين جهات بود كه در مدح مؤمنين اين دو صفت را آورد و از آن دو فراتر نرفت .
وَ لِلَّهِ عاقِبَةُ الْأُمُورِ
جمله حاليّه و مدح ديگرى است ، الف و لام در « الامور » عوض از مضاف اليه است .
معناى آن اين است : آنان نماز را به پا داشتند در حالى كه امور آنها كه ذكر شد ، يا مطلق امور آنها براى خداست ، هيچ شايبهى قصه نفس غير از خدا در آنها نيست .
يا اين جمله عطف يا حال است وعده براى نيكوكار و وعيد بدكار و گناهكارست بدون نظر به مؤمنين يا غير مؤمنين .
وَ إِنْ يُكَذِّبُوكَ
عطف بر مقدّر است كه تقدير آن چنين است :