متميّز است از بين موادّ جهت شىء مخصوص ، مانند نطفه كه در رحم مستقرّ مىشود .
و ضمير « نعيده » به خلق بر مىگردد ، اگر خلق به معناى مخلوق باشد ، يا به مخلوق بر مىگردد كه از لفظ « خلق » استفاده مىشود ، يا لفظ « ما » موصوله و عايد محذوف است ، « اوّل خلق » حال از عايد محذوف است ، يا مفعول به يا مفعول فيه براى « بدأنا » يا براى « نعيد » مقدّرست .
و معناى آن اين است : مثل آن چيزى كه آن را آغاز كرديم در حالى كه آن اوّل خلق بود ، يا مثل چيزى كه آن را آغاز كرديم در اوّل مراتب خلق ، يا مانند كيفيّتى كه در اوّل خلق آن را آغاز كرديم اعاده مىكنيم .
و منظور تشبيه اعاده به آغاز خلقت است در جواز اراده و امكان ، يا تشبيه آنچه كه اعاده شده است به آنچه كه ابتدا شده است در اينكه هر دو عارى و خالى هستند از چيزى كه خداوند به آنان داده است .
وَعْداً
مفعول مطلق فعل محذوف است
عَلَيْنا
انجاز آن بر ما است ، يا بر عهدهى ما ثابت و محكم است .
إِنَّا كُنَّا فاعِلِينَ
جواب سؤال مقدّر است كه از باب استحسان تاكيد شده است .