شده ، و لام براى تعليل است ؛ يعنى به خاطر كتابت و نوشتن ، يا براى تقويت است ، يعنى نوشته و مكتوب يا چيزى كه در آن نوشته شده و طىّ آسمان عبارت از نابود كردن آن يا پيچيدن آن مانند پيچيدن طومار .
كَما بَدَأْنا أَوَّلَ خَلْقٍ نُعِيدُهُ
و به حال اوّل كه آفريديم يا به حال اوّل برگردانيم لفظ « ما » كافّه يا مصدريّه است ، فرقى بين آن دو در معنا نيست .
و لفظ « خلق » به معناى مصدرى يا به معناى مخلوق است و مقصود از خلق يا مخلوق يا فرد غير معيّن نيست ، بلكه مقصود جنس خلق يا جميع افراد خلق است .
و « اوّل خلق » مفعول « بدأنا » يا « نعيد » مقدّرست كه « نعيد » مذكور آن را تفسير مىكند ، يا ظرف « بدأنا » يا ظرف « نعيد » مؤخرست .
و معناى آيه اين است : ما آغاز كرديم خلق و آفرينش را در اوّل مراتب خلق ، يا اعاده مىكنيم خلق را در اوّل مراتب خلق و مقصود اوّل مراتب خلقت ، اوّل افراد خلق است .
و اوّلين مراتب خلقت در همهى عوالم مرتبهى مشيّت است ، اوّل خلق آنست كه در مشيّت باشد كه فرد لاهوتى ناميده مىشود و اوّل خلق در عالم خلق در مقابل عالم امر مادّهى مستعدّ