ذكر شد .
يعنى آيا مدّت وعده طولانى شد ؟ ( كه عهد من شكستيد ) يا مقصود از عهد عهد ملاقات است ، يعنى آيا فراق عهد بر شما طولانى شد ؟
كه لفظ « فراق » به جهت وجود قرينه حذف شده است .
أَمْ أَرَدْتُمْ أَنْ يَحِلَّ عَلَيْكُمْ غَضَبٌ مِنْ رَبِّكُمْ
مطلب چنين نيست كه عهد بر شما طولانى شده باشد ، بلكه شما خواستيد غضب پروردگار بر شما ( حلال شود ) وارد آيد .
استعمال اراده در چيزى كه اصلا اراده نشده است ، براى اشعار به اين است كه اعمال شما آثار ارادهى چيزى است كه هيچ عاقلى آن را اراده نمىكند و كنايه از عدم عقل و شعورست .
فَأَخْلَفْتُمْ مَوْعِدِي
اخلاف و خلاف كردن در مستقبل مانند دروغ در ماضى است ، معناى آن اين است كه شما از آمدن به كوه طور كه موعد من و شما بود تخلّف كرديد و آن بنا بر آنست كه به همهى قوم يا بزرگانشان وعدهى ملحق شدن به موسى در طور را داده باشند ، چنانچه در معناى
« هُمْ أُولاءِ عَلى أَثَرِي »
گذشت .
يا معناى آيه اين است كه شما از وعدهى ملحق شدن به من تخلّف كرديد ، يا از وعدهى ثبات بر دين و پيروى از هارون ، يا از