را مخصوص به خطاب كرد تا مشعر بر اين باشد كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله اصل در اين حكم است و اصل حقوق به دست اوست ، و اين كه اصل ذوى القربى كسى است كه قرابت روحانى با پيامبر صلّى اللّه عليه و آله داشته باشد .
بدان كه انسان بر حسب بدن ، نفس ، قلب ، روح ، عقل و سرش داراى مراتب متعدّدى است ، و بر حسب هر يك از آن داراى خويشاوندان و نزديكانى است ، همانطور كه در عالم كبير نزديكان بر حسب مراتب قرب و نزديكى متفاوتى دارند ، بعضى نزديكتر از بعض ديگر است و هر يك از آنها بر حسب مرتبهاى كه دارد داراى حقّ مخصوصى است براى انسان در عالم صغير نيز از نفس و قواى مدركه و محركه ، بدن و اعضايش نزديكانى است و هر يك نيز داراى حقى مىباشد از اين قرار :
1 . در مرتبهى بدنيّات و عالم جسمانى اقربا و نزديكانى مثل : پدر ، مادر و شاخهها و فروع آنها قرار دارند و حقوق خاصّى براى آنان از قبيل :
ارث در اموال و تعهد احوال ، خوشرو بودن و برآوردن نيازهاى ايشان و ديگر چيزهايى كه در صلهى ارحام صورى مقرّر گشته است .
2 . در مرتبهى نفس بشرى در مرحله صدر ( سينه ) « 1 » نزديكان مسلمانان هستند كه از جملهى حقوق آنان نصيحت كردن ، تعليم احكام ، خوشرو بودن ، تعهد حال ، برآوردن نيازها ، پوشاندن عيبها و حفظ غيب
هامش
( 1 ) پيش از اين در جلد دوّم و سوّم مراحل با اطوار قلب كه هفتتاست بدين شرح ذكر شد :
صدر ، قلب شفاف ، فؤاد ، جنة القلب ، سويدا و مهجة القلب .